June 17, 2021, Thursday
३ असार २०७८, बिहीबार

सेयर धितो कर्जा र व्यक्तिगत ओभरड्राफ्टमा कडाइ गरिने

सेयर धितो कर्जा र व्यक्तिगत ओभरड्राफ्टमा कडाइ गरिने

राष्ट्र बैंकले व्यक्तिगत ओभरड्राफ्ट (अधिविकर्ष) कर्जा, सेयर धितोमा दिइने कर्जा र रियल स्टेट कर्जामा कडाइ गर्ने भएको छ । चालू आर्थिक वर्ष ०७७÷७८ मा जारी मौद्रिक नीतिको पहिलो त्रैमासिक समीक्षा गर्दै राष्ट्र बैंकले ती कर्जामा पुनरावलोकन गर्ने भएको हो । नेपाल राष्ट्र बैंकले कर्जा मुद्दती निक्षेप र अन्य बचत खाताको व्यादरको अन्तर पाँच प्रतिशतभन्दा तलमाथि गर्न नदिने भएको छ । चालू आर्थिक वर्षको मौद्रिक नीतिको पहिलो त्रैमासिक समीक्षा गर्दै केन्द्रीय बैंकले उक्त व्यवस्था गरेको हो । मौद्रिक नीतिको समीक्षापछि आयोजित पत्रकार सम्मेलनमा गभर्नर महाप्रसाद अधिकारीले कल डिपोजिटबाहेक अन्य निक्षेपको हकमा उक्त सीमा निर्धारण भएको जानकारी दिए । बैंक तथा वित्तीय संस्थाहरुले पछिल्लो समयमा ९ प्रतिशतसम्ममा बचत निक्षेप लिने र सोही खाता तथा ग्राहकलाई १ देखि १.५ प्रतिशतसम्म ब्याज दिने गरेका गुनासोहरू बढ्दै गएपछि केन्द्रीय बैंकले यस्तो व्यवस्था गरेको हो ।


राष्ट्र बैंकले चैतदेखि जारी भएका कुनै पनि कर्जामा ऋणीको ६ महिनाभन्दा बढीको ब्याज बक्यौता नरहेको अवस्थामा धितो लिलामीजस्ता प्रक्रिया केही समय स्थगत गर्न भनेको छ । राष्ट्र बैंकले विदेशी मुद्रामा लिएको ऋणको किस्ता नेपाली मुद्रामा समेत भुक्तानी गर्न सकिने व्यवस्था गर्ने भएको छ । कोभिड–१९ बाट प्रभावित हुन गई विदेशी मुद्रामा साँवा तथा ब्याज भुक्तानीमा पर्न गएको असहज परिस्थितिलाई मध्यनजर गरेर यस्तो निर्णय लिइएको राष्ट्र बैंकले स्पष्ट पारेको छ ।

त्यस्तै स्थिर ब्याजदरमा प्रवाहित कर्जा समयअगावै भुक्तानी गर्न चाहेमा अग्रिम भुक्तानी शुल्क लिन सकिने र सो को समयावधि तोकिन सकिने व्यवस्था पनि गरेको थियो । यसअघि स्थिर ब्याजदरको कर्जा समयावधि अगाडि नै भुक्तान गरेमा पनि कुनै शुल्क नलगाउने व्यवस्था गरिएको थियो ।

राष्ट्र बैंकले मौद्रिक नीति जारी गर्ने क्रममा सेयरको धितोमा मूल्यको ६५ प्रतिशतसम्म कर्जा दिन सकिने व्यवस्थालाई बढाएर ७५ प्रतिशतसम्म पु¥याएको थियो । अब बैंकहरूले कर्जा र निक्षेपबीच मात्रै होइन, निक्षेपकै एक प्रकार र अर्काे प्रकारबीच पनि ब्याजदर अन्तर ५ प्रतिशतभन्दा बढी राख्न नपाउने भएका छन । बैंकहरूले कल निक्षेपबाहेकका ब्याज प्रदान गरिने निक्षेप खाताहरूमा दिइने अधिकतम र न्यूनतम ब्याजदरबीचको अन्तर ५ प्रतिशत बिन्दुभन्दा बढीले फरक गर्न नपाइने व्यवस्था मौद्रिक नीतिको समीक्षाले गरेको छ ।

हाल बैैंकहरुले मुद्दती निक्षेपमा ९ प्रतिशतसम्म र साधारण बचतमा ३ प्रतिशत हाराहारी ब्याज दिइरहेका छन । यी दुई निक्षेपबीचको ब्याजअन्तर ६ प्रतिशतसम्म छ । हाल प्रयोजन नखुलेको व्यक्तिगत ओभरड्राफ्ट ऋणको सीमा प्रतिव्यक्ति ५० लाख रुपैयाँसम्म छ । राष्ट्र बैंकले यसमा पनि पुनरावलोकन गर्ने भनेको छ । त्यस्तै, राष्ट्र बैकले स्थिर ब्याजदरमा प्रवाह भएका कर्जाको अवधि तोक्ने तयारी गरेको छ । कर्जा र निक्षेपबीचको अवधि फरक पर्दा हुन सक्ने ब्याजदर जोखिम व्यहोर्न तथा स्रोत व्यवस्थापनसँग तालमेल गर्न यस्तो कर्जाको अग्रिम भुक्तानी शुल्क तथा समयावधि निर्धारण गर्ने उल्लेख गरेको हो । हाल कर्जाहरुको सरदर अवधि २० वर्षसम्म रहने भए पनि निक्षेपहरुको ५ तथा ऋणपत्रहरुको १० वर्षसम्म हुने गरेको छ । १० वर्षकै आसपासमा यस्ता कर्जाको अवधि कायम हुन सक्ने सम्भावना रहेको स्रोतको दाबी छ ।

गत चैतदेखि नै बैंकहरुले जुनसुकै एटिएम बुथ प्रयोग गर्दा शुल्क नलिने व्यवस्था गरेकोमा अब भने शुल्क लाग्ने भएको छ । समीक्षामा बैंक तथा वित्तीय संस्था, भुक्तानी सेवाप्रदायक र भुक्तानी प्रणाली सञ्चालकहरूले विद्युतीय भुक्तानी सेवा प्रदान गरेबापत ग्राहकहरूबाट लिने सेवाशुल्कसम्बन्धी व्यवस्थामा पुनरावलोकन गरिने उल्लेख छ । मोबाइल बैंकिङलगायतबाट बैंकहरूले वार्षिक ५ अर्बसम्म शुल्क उठाउने गरेका छन । त्यस्तै, रियल इस्टेटतर्फ काठमाडौंमा धितोको ४० प्रतिशत र उपत्यकाबाहिर ५० प्रतिशतसम्म ऋण दिन सकिने व्यवस्था छ । तर, व्यक्तिगत आवासीय घरकर्जातर्फ भने धितोको ६० प्रतिशतसम्म कर्जा पाउन सकिने व्यवस्था छ । कसैले पहिलोपटक १ करोड ५० लाखसम्मको घर खरिद गर्दै छ भने उसलाई ७० प्रतिशतसम्म कर्जा दिन सकिने व्यवस्था यसअघि गरिएको थियो ।


राष्ट्र बैंकले हाल भइरहेको कर्जा खोसाखोसलाई रोक्नसमेत आवधिक प्रकृतिका कर्जाहरू अग्रिम भुक्तानी गर्दा लिइने शुल्क तथा स्वाप शुल्कलाई व्यवस्थित गर्ने भएको छ । हाल बैंकहरूले रिपेमेन्ट चार्जका रूपमा शून्य दशमलव १५ प्रतिशत शुल्क मात्र लिन पाउँछन् । राष्ट्र बैंकले यसअघि बैंकहरूले अन्य प्रशासनिक शुल्कका रूपमा शून्य दशमलव ७५ प्रतिशत मात्र लिन पाइने व्यवस्था गरेको थियो । त्यसबाहेकका शुल्क भने त्यसको पनि २० प्रतिशत अर्थात् शून्य दशमलव १५ प्रतिशतसम्म लिन सकिन्छ ।