अमेरिका र इरानबीच हर्मुज जलमार्ग पुनः सञ्चालन गर्ने विषयमा सकारात्मक प्रगति भएको संकेत सार्वजनिक भएपछि अन्तर्राष्ट्रिय ऊर्जा बजारमा उत्साह देखिएको छ। अमेरिकी अर्थमन्त्री स्कट बेसन्टले इरानसँग निकट भविष्यमा सहमति हुन सक्ने सम्भावना व्यक्त गरेसँगै विश्व बजारमा कच्चा तेलको मूल्य उल्लेख्य रूपमा घटेको हो। लामो समयदेखि तनावका कारण अस्थिर बनेको तेल बजारले पहिलो पटक राहतको संकेत देखाएको विश्लेषकहरूले बताएका छन्।
अन्तर्राष्ट्रिय कारोबारमा सबैभन्दा बढी प्रयोग हुने ब्रेन्ट क्रुडको मूल्य एकैदिन उल्लेख्य रूपमा घट्दै प्रतिव्यारेल ८० अमेरिकी डलरभन्दा तल झरेको छ। बजार विश्लेषकहरूका अनुसार लगानीकर्ताले हर्मुज जलमार्ग पुनः पूर्ण रूपमा सञ्चालनमा आउने अपेक्षा गर्न थालेपछि तेलको आपूर्तिमा सुधार हुने विश्वास बढेको हो। यही सकारात्मक मनोविज्ञानका कारण तेल खरिदमा देखिएको दबाब कम हुँदा मूल्य ओरालो लागेको बताइएको छ।
हर्मुज जलमार्ग विश्व ऊर्जा आपूर्तिको अत्यन्त महत्वपूर्ण समुद्री मार्गका रूपमा परिचित छ। विश्वको ठूलो परिमाणमा निर्यात हुने कच्चा तेल यही मार्ग हुँदै विभिन्न देशमा पुग्ने भएकाले यहाँ हुने कुनै पनि अवरोधले अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा प्रत्यक्ष प्रभाव पार्ने गर्दछ। पछिल्ला महिनाहरूमा अमेरिका–इरान सम्बन्धमा देखिएको तनावका कारण यस मार्गको सुरक्षा र नियमित सञ्चालनबारे चिन्ता बढ्दै गएको थियो, जसले तेलको मूल्य निरन्तर उतारचढावमा राखेको थियो।
अमेरिकी विदेशमन्त्री मार्को रुबियोले पनि वार्ता सकारात्मक दिशामा अघि बढिरहेको बताएका छन्। उनका अनुसार दुवै पक्षबीच भइरहेको संवादले उल्लेखनीय प्रगति गरेको छ र केही दिनभित्रै तेल तथा अन्य अत्यावश्यक वस्तु बोकेका जहाजहरूको नियमित समुद्री आवतजावत पुनः सुरु हुने अपेक्षा गरिएको छ। यदि यस्तो सहमति कार्यान्वयनमा आयो भने विश्वव्यापी आपूर्ति शृङ्खलामा देखिएको दबाब उल्लेख्य रूपमा कम हुने विश्वास गरिएको छ।
अर्थमन्त्री स्कट बेसन्टले बुधबार नै इरानसँग हर्मुज जलमार्ग प्रयोगबारे औपचारिक सहमति हुन सक्ने सम्भावना रहेको बताएका छन्। उनले सम्भावित सम्झौताले समुद्री व्यापारलाई सहज बनाउने मात्र होइन, अन्तर्राष्ट्रिय ऊर्जा बजारमा स्थायित्व कायम गर्न पनि महत्वपूर्ण भूमिका खेल्ने विश्वास व्यक्त गरेका छन्। यस अभिव्यक्तिलाई बजारले सकारात्मक रूपमा लिँदा तेल कारोबारमा तत्काल प्रभाव परेको देखिएको छ।
विश्व अर्थतन्त्रमा ऊर्जा मूल्यको प्रत्यक्ष प्रभाव पर्ने भएकाले तेलको मूल्य घट्नु धेरै देशका लागि राहतको विषय मानिएको छ। कच्चा तेल सस्तो हुँदा पेट्रोल, डिजेल, हवाई इन्धन तथा उद्योगहरूमा प्रयोग हुने ऊर्जा लागत घट्ने सम्भावना रहन्छ। यसले उत्पादन खर्च कम गर्न, ढुवानी लागत घटाउन तथा महँगी नियन्त्रणमा सहयोग पुग्ने अपेक्षा गरिएको छ।
यद्यपि, विश्लेषकहरूले वार्ता सफलतापूर्वक निष्कर्षमा नपुगेसम्म बजार पूर्ण रूपमा स्थिर नहुने चेतावनी दिएका छन्। विगत केही महिनामा पनि अमेरिका र इरानबीच तनाव कम गर्ने प्रयास पटक–पटक असफल भएकाले लगानीकर्ताले अझै सतर्क रूपमा परिस्थितिको मूल्याङ्कन गरिरहेका छन्। यदि सहमति अन्तिम रूपमै कार्यान्वयन भयो भने मात्र अन्तर्राष्ट्रिय तेल बजारले दीर्घकालीन स्थायित्व पाउने विश्वास गरिएको छ।
ऊर्जा बजारसँग सम्बन्धित जानकारहरूका अनुसार हर्मुज जलमार्ग पुनः निर्बाध रूपमा सञ्चालन हुन सके विश्वव्यापी तेल आपूर्तिमा सुधार आउने, मूल्यमा थप स्थिरता कायम हुने र विश्व व्यापारमा देखिएको अनिश्चितता पनि क्रमशः घट्दै जाने सम्भावना बलियो बनेको छ। अहिले विश्व बजारको ध्यान अमेरिका–इरान वार्ताको अन्तिम परिणामतर्फ केन्द्रित भएको छ।
