नेपालको अर्थतन्त्रको प्रमुख आधारमध्ये एक मानिएको विप्रेषण (रेमिट्यान्स) चालु आर्थिक वर्ष २०८२÷८३ को पहिलो ११ महिनामा उल्लेखनीय रूपमा बढेको छ। नेपाल राष्ट्र बैंकले सार्वजनिक गरेको जेठ मसान्तसम्मको आर्थिक तथा वित्तीय अवस्थासम्बन्धी प्रतिवेदनले विदेशमा कार्यरत नेपालीले पठाएको रकममा उल्लेख्य वृद्धि भएको देखाएको हो। यसले विदेशी मुद्रा सञ्चिति, उपभोग, बैंकिङ प्रणालीमा तरलता तथा समग्र आर्थिक गतिविधिमा सकारात्मक प्रभाव पार्ने अपेक्षा गरिएको छ।
प्रतिवेदनअनुसार चालु आर्थिक वर्षको जेठ मसान्तसम्म नेपालमा भित्रिएको विप्रेषण रकम २१ खर्ब २० अर्ब ८० करोड रुपैयाँ पुगेको छ। अघिल्लो आर्थिक वर्षको सोही अवधिको तुलनामा यो ३८.२ प्रतिशतले बढी हो। पछिल्ला वर्षहरूमा वैदेशिक रोजगारीमा जाने नेपालीको संख्या बढ्दै जानु, औपचारिक बैंकिङ माध्यमबाट रकम पठाउने प्रवृत्ति विस्तार हुनु तथा विभिन्न गन्तव्य मुलुकमा रोजगारीको अवसर बढ्नुले विप्रेषण वृद्धिमा सहयोग पुगेको विश्लेषण गरिएको छ।
जेठ महिनामा मात्र विदेशबाट २ खर्ब ३ अर्ब ८९ करोड रुपैयाँ नेपाल भित्रिएको छ। अघिल्लो वर्षको यही महिनामा यो रकम १ खर्ब ७६ अर्ब ३२ करोड रुपैयाँ रहेको थियो। एक महिनामै विप्रेषणमा देखिएको यो वृद्धि नेपाली अर्थतन्त्रका लागि सकारात्मक संकेतका रूपमा हेरिएको छ, विशेषगरी आयात भुक्तानी, विदेशी मुद्रा सञ्चिति तथा बैंकिङ प्रणालीमा नगद प्रवाह कायम राख्न यसले महत्वपूर्ण भूमिका खेलेको मानिन्छ।
नेपाल राष्ट्र बैंकका अनुसार द्वितीय आयअन्तर्गत पर्ने खुद ट्रान्सफर पनि उल्लेखनीय रूपमा बढेको छ। जेठ मसान्तसम्म यस्तो आय २३ खर्ब २१ अर्ब ७ करोड रुपैयाँ पुगेको छ। अघिल्लो आर्थिक वर्षको सोही अवधिमा यो रकम १६ खर्ब ६९ अर्ब ५१ करोड रुपैयाँ थियो। यसले विदेशबाट नेपाल भित्रिने विभिन्न प्रकारका आर्थिक हस्तान्तरण निरन्तर बढिरहेको संकेत गर्दछ।
वैदेशिक रोजगारीतर्फ पनि नेपालीको आकर्षण उच्च रहेको तथ्यांकले देखाएको छ। चालु आर्थिक वर्षको पहिलो ११ महिनामा नयाँ रूपमा अन्तिम श्रम स्वीकृति लिएर विदेश जाने नेपालीको संख्या ३ लाख ६७ हजार २११ पुगेको छ। यसमा संस्थागत तथा व्यक्तिगत दुवै माध्यमबाट श्रम स्वीकृति लिने कामदार समावेश छन्। त्यस्तै, यसअघि विदेश गएका कामदारमध्ये पुनः श्रम स्वीकृति लिएर रोजगारीमा फर्किनेको संख्या पनि ३ लाख ५५ हजार ७३५ पुगेको छ।
वैदेशिक रोजगारीमा जाने नेपालीको संख्या निरन्तर उच्च रहनु र उनीहरूले पठाउने विप्रेषण बढ्दै जानुले नेपालको अर्थतन्त्रलाई तत्काल राहत प्रदान गरेको देखिन्छ। तर अर्थविद्हरूले विप्रेषणमा अत्यधिक निर्भर अर्थतन्त्र दीर्घकालीन रूपमा दिगो नहुने भएकाले कृषि, उद्योग, पर्यटन र उत्पादनमूलक क्षेत्रमा लगानी बढाएर रोजगारी सिर्जना गर्नुपर्ने आवश्यकता औँल्याउँदै आएका छन्।
पछिल्लो तथ्यांकले नेपालको अर्थतन्त्रमा विप्रेषणको योगदान अझ सशक्त बनेको स्पष्ट संकेत दिएको छ। यद्यपि विदेशबाट आउने आम्दानीलाई केवल उपभोगमा सीमित नराखी उत्पादनशील क्षेत्रमा लगानी गर्न सके दीर्घकालीन आर्थिक विकास, रोजगारी विस्तार तथा आत्मनिर्भर अर्थतन्त्र निर्माणमा थप टेवा पुग्ने अपेक्षा गरिएको छ।
