नेपालमा मोबाइल फोनको माग उच्च रहेको देखिएको छ । चालु आर्थिक वर्ष २०८३/८४ को पहिलो महिना साउनमा मात्रै ३ लाख ३५ हजार ४७३ थान मोबाइल फोन नेपाल भित्रिएका छन् ।
भन्सार विभागले सार्वजनिक गरेको विवरणअनुसार ती मोबाइल आयात गर्दा नेपालबाट ४ अर्ब ४ करोड १२ लाख रुपैयाँभन्दा बढी रकम बाहिरिएको छ । मोबाइल फोनको आयातबाट सरकारले भने करिब ७५ करोड ४० लाख रुपैयाँ राजस्व संकलन गरेको छ । यसले मोबाइल फोन उपभोक्ताको दैनिक प्रयोगको वस्तु मात्रै नभई सरकारका लागि महत्वपूर्ण भन्सार राजस्वको स्रोतसमेत रहेको देखाएको छ ।
विभागका अनुसार, साउनमा आयात भएका कुल मोबाइलमध्ये १ लाख ६९ हजार १८५ थान स्मार्टफोन रहेका छन् । स्मार्टफोन आयातमा मात्रै ३ अर्ब ८७ करोड ७८ लाख रुपैयाँ खर्च भएको छ । यसअनुसार एउटा स्मार्टफोनको औसत आयात मूल्य करिब २२ हजार ९२१ रुपैयाँ पर्छ ।
त्यस्तै, सेलुलर तथा अन्य वायरलेस नेटवर्कमा प्रयोग हुने १ लाख ६६ हजार २८८ थान अन्य मोबाइल फोन आयात भएका छन् । ती फोनको कुल आयात मूल्य १६ करोड ३३ लाख ९४ हजार रुपैयाँ रहेको छ । अन्य मोबाइलको औसत आयात मूल्य भने प्रतिथान करिब ९८३ रुपैयाँ मात्रै रहेको देखिन्छ ।
संख्याका आधारमा स्मार्टफोन र अन्य मोबाइलको हिस्सा करिब बराबर देखिए पनि आयात मूल्यमा भने ठूलो अन्तर छ । कुल मोबाइल आयातमा स्मार्टफोनको हिस्सा करिब आधा रहे पनि मूल्यका आधारमा यसको हिस्सा ९६ प्रतिशतभन्दा बढी छ । यसले नेपालमा मोबाइल फोनको आयात खर्च मुख्यतः स्मार्टफोनमै केन्द्रित रहेको देखाउँछ ।
मोबाइल फोन आयातबाट सरकारले पनि उल्लेख्य राजस्व प्राप्त गरेको छ । साउनमा स्मार्टफोनबाट मात्रै ७२ करोड ३५ लाख रुपैयाँभन्दा बढी राजस्व संकलन भएको छ । अन्य सेलुलर तथा वायरलेस फोनबाट थप ३ करोड ५ लाख रुपैयाँ राजस्व उठेको छ । दुवै जोड्दा एक महिनामा मोबाइल फोनबाट सरकारलाई करिब ७५ करोड ४० लाख रुपैयाँ राजस्व प्राप्त भएको हो ।
कुल मोबाइलको संख्यालाई आयात मूल्यसँग तुलना गर्दा साउनमा आयात भएका सबै मोबाइलको औसत आयात मूल्य प्रतिथान करिब १२ हजार ४६ रुपैयाँ पर्छ । यसले स्मार्टफोनको तुलनात्मक रूपमा उच्च मूल्यका कारण मोबाइल आयातमा ठूलो रकम बाहिरिएको देखाउँछ ।
चालु आर्थिक वर्षको पहिलो महिनामा नेपालले कुल १ खर्ब ८७ अर्ब ४३ करोड रुपैयाँ बराबरका वस्तु आयात गरेको थियो । त्यसमा मोबाइल फोनमा मात्रै खर्च भएको ४ अर्ब ४ करोड रुपैयाँ कुल वस्तु आयातको करिब २.१६ प्रतिशत हो ।
मोबाइल आयातको तथ्यांकले नेपाली बजारमा स्मार्टफोनको माग र उपभोगको आकार पनि स्पष्ट पार्छ । एक महिनामै ४ अर्ब रुपैयाँभन्दा बढी रकम मोबाइल खरिदका लागि विदेशिनुले उपभोक्ताको मोबाइलप्रतिको निर्भरता उच्च रहेको देखिन्छ ।
मोबाइल आयातले सरकारलाई राजस्व दिलाए पनि यसको अर्को पक्ष भने व्यापार घाटा र विदेशी मुद्रा बाहिरिने हो । मोबाइल फोनको बढ्दो मागले एकातर्फ उपभोक्ता बजारको विस्तार र राजस्व संकलनलाई देखाए पनि अर्कोतर्फ आयातमा आधारित उपभोग र विदेशी मुद्रा बाहिरिने प्रवृत्तिलाई समेत उजागर गरेको छ ।
