चीनतर्फ हिमपहिरो गएर नदी थुनिएपछि बनेको ताल अझै पूर्ण रूपमा नखुलेको जानकारी प्राप्त भएपछि भोटेकोसी र त्रिशूली नदी आसपासका क्षेत्रमा बाढीको जोखिम कायम रहेको भन्दै सम्बन्धित निकायहरूले उच्च सतर्कता अपनाउन आग्रह गरेका छन्। नेपाल बाढी सूचना केन्द्र र राष्ट्रिय विपद् जोखिम न्यूनीकरण तथा व्यवस्थापन प्राधिकरण (एनडीआरआरएमए) ले बुधबार संयुक्त रूपमा सूचना जारी गर्दै नदी किनार तथा तल्लो तटीय क्षेत्रमा बसोबास गर्ने नागरिकलाई सुरक्षित स्थानमा रहन अनुरोध गरेका हुन्।
बुधबार दिउँसो १ः३५ बजे जारी गरिएको सूचनाअनुसार चीनतर्फको हिमाली क्षेत्रमा गएको हिमपहिरोका कारण नदीको बहाव अवरुद्ध भई अस्थायी ताल बनेको थियो। चिनियाँ पक्षबाट प्राप्त पछिल्लो विवरणले उक्त तालको पानी पूर्ण रूपमा निकास नभइसकेको देखाएको छ। यसले गर्दा कुनै पनि समयमा पानीको बहाव अचानक बढ्न सक्ने र त्यसको प्रत्यक्ष असर नेपालतर्फका भोटेकोसी तथा त्रिशूली नदी क्षेत्रमा पर्न सक्ने जोखिम रहेको जनाइएको छ।
प्राधिकरणले अर्को आधिकारिक सूचना जारी नभएसम्म नदी किनार, खोला तटीय क्षेत्र तथा जोखिमयुक्त बस्तीहरूबाट टाढा रहन आग्रह गरेको छ। विशेषगरी रसुवा, नुवाकोट, धादिङ, सिन्धुपाल्चोक तथा त्रिशूली नदी प्रणालीसँग जोडिएका अन्य जिल्लाका स्थानीयवासीलाई अनावश्यक रूपमा नदी नजिक नजान र सुरक्षा निकायको निर्देशन पालना गर्न अनुरोध गरिएको छ।
विज्ञहरूका अनुसार नदी थुनिएर बनेका यस्ता अस्थायी तालहरू अचानक फुटेमा ठूलो परिमाणमा पानी एकैपटक तलतिर बग्न सक्छ। यसलाई ‘ग्लेसियल लेक आउटबर्स्ट फ्लड’ (GLOF) जस्तै प्रकृतिको जोखिमका रूपमा पनि हेरिने गरिएको छ। यद्यपि हालको अवस्था पूर्ण रूपमा त्यही प्रकृतिको नभए पनि पानीको बहावमा अचानक वृद्धि हुन सक्ने भएकाले सावधानी अत्यावश्यक रहेको जल तथा मौसम विज्ञान विभागले जनाएको छ।
यसअघि चीनतर्फबाट आएको बाढीले रसुवा, नुवाकोट र धादिङका विभिन्न क्षेत्रमा व्यापक क्षति पुर्याएको थियो। सडक, पुल, विद्युत् संरचना, खानेपानी आयोजना तथा नदी किनारका बस्तीहरू प्रभावित भएका छन्। कतिपय स्थानमा पहिरो र कटानका कारण यातायात सेवा अवरुद्ध बनेको छ भने स्थानीय बासिन्दा विस्थापित भएका छन्। प्रभावित क्षेत्रमा राहत तथा पुनःस्थापना कार्य जारी रहेको सरकारी निकायहरूले बताएका छन्।
गृह मन्त्रालयले सम्भावित जोखिमलाई ध्यानमा राख्दै सुरक्षा निकायलाई तयारी अवस्थामा राखिएको जनाएको छ। नेपाली सेना, नेपाल प्रहरी र सशस्त्र प्रहरी बलका टोलीहरूलाई नदी किनारका संवेदनशील क्षेत्रमा निगरानी बढाउन निर्देशन दिइएको छ। साथै स्थानीय तहहरूलाई आपत्कालीन उद्धार सामग्री तयारी अवस्थामा राख्न र आवश्यक परे तत्काल सुरक्षित स्थानमा स्थानान्तरणको व्यवस्था मिलाउन भनिएको छ।
विपद् व्यवस्थापनका जानकारहरूले हिमाली क्षेत्रमा जलवायु परिवर्तनका कारण हिमपहिरो, आकस्मिक बाढी र नदी थुनिने घटनाहरू बढ्दै गएको बताएका छन्। उनीहरूले सीमा क्षेत्रका नदी प्रणालीमा वास्तविक समयको निगरानी, पूर्वसूचना प्रणालीको विस्तार तथा नेपाल-चीनबीच सूचना आदानप्रदानलाई थप प्रभावकारी बनाउनुपर्ने आवश्यकता औँल्याएका छन्।
प्राधिकरणले नागरिकलाई सामाजिक सञ्जालमा फैलिने अपुष्ट सूचनाभन्दा आधिकारिक निकायबाट जारी हुने जानकारीमा मात्र विश्वास गर्न आग्रह गर्दै जोखिम पूर्ण रूपमा अन्त्य नभएसम्म उच्च सतर्कता कायम राख्न अनुरोध गरेको छ।
