अमेरिका र चीनले करिब ३० अर्ब अमेरिकी डलर बराबरका वस्तुमा भन्सार कटौती गर्ने सूची सार्वजनिक गरेका छन्। दुई देशबीच लामो समयदेखि जारी व्यापारिक तनाव क्रमशः कम हुँदै गएको अवस्थामा सार्वजनिक गरिएको नयाँ सूचीलाई द्विपक्षीय व्यापारिक सम्बन्ध सुधारतर्फको महत्वपूर्ण कदमका रूपमा हेरिएको छ।
अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्प र चिनियाँ राष्ट्रपति सी जिनपिङबीच वासिङ्टनमा भेटवार्ता भएको केही दिनपछि दुवै देशले भन्सार कटौतीसम्बन्धी विवरण सार्वजनिक गरेका हुन्। पछिल्लो समय अमेरिका र चीनबीच व्यापार, भन्सार तथा बजार पहुँचका विषयमा सहमतिको वातावरण बन्दै गएको छ।
गत वर्ष कुनै समय चीनबाट अमेरिकातर्फ आयात हुने विभिन्न वस्तुमा अमेरिकी भन्सार दर १४५ प्रतिशतसम्म पुगेको थियो। व्यापारिक तनाव चुलिँदै गएपछि दुवै देशले एकअर्काका वस्तुमा उच्च दरको भन्सार लगाएका थिए। तर पछिल्ला महिनामा दुई देशबीच वार्ता र सहमति अघि बढेसँगै अमेरिकाले चीनमाथि लगाएको केही अतिरिक्त भन्सार दर घटाएको छ।
चिनियाँ वाणिज्य मन्त्रालयले नयाँ व्यवस्थाले अमेरिका र चीनबीचको व्यापारिक सहयोगलाई थप सुदृढ बनाउन सहयोग पुग्ने जनाएको छ। मन्त्रालयका अनुसार चीनले अमेरिकाबाट आयात गर्ने एक हजार ६१९ प्रकारका वस्तु भन्सार कटौतीको सूचीमा समावेश गरेको छ।
सूचीमा कृषि उपज, व्यक्तिगत स्याहारका सामग्री, काठ, चिकित्सा उपकरण र कोइलालगायत विभिन्न वस्तु छन्। यी वस्तुमा भन्सार घटेपछि अमेरिकी उत्पादकलाई चिनियाँ बजारमा थप पहुँच प्राप्त हुने अपेक्षा गरिएको छ।
त्यसैगरी, अमेरिकाले चीनबाट आयात गर्ने ७७ वर्गका वस्तुमा भन्सार कटौती गर्ने भएको छ। अमेरिकी सूचीमा आतिशबाजी, भान्साका भाँडाकुँडा, सिसा तथा काठबाट बनेका क्रिसमस सजावटका सामग्री र फुटबललगायत उपभोक्ता सामग्री समावेश छन्।
चिनियाँ वाणिज्य मन्त्रालयका अनुसार ९० प्रतिशतभन्दा बढी वस्तुमा ‘मोस्ट फेभर्ड नेसन’ अर्थात् सबैभन्दा प्राथमिकता प्राप्त राष्ट्रको स्तरको भन्सार दर कायम गरिनेछ। यसबाट सम्बन्धित देशका वस्तुमाथि लगाइएका अतिरिक्त भन्सार दरको ठूलो हिस्सा हट्नेछ।
अमेरिकी व्यापार प्रतिनिधि जेमिसन ग्रियरले नयाँ सूचीमा दुवै देशका गैरसंवेदनशील वस्तु समावेश गरिएको बताएका छन्। उनका अनुसार भन्सार कटौतीबाट अमेरिकी किसान, उत्पादक, व्यवसायी तथा श्रमिकले चिनियाँ बजारमा थप पहुँच पाउन सक्नेछन्।
दुवै देशले आवश्यकताअनुसार भन्सार कटौतीको सूची संशोधन गर्न सकिने सहमति पनि गरेका छन्। तर यस्तो संशोधन वर्षमा बढीमा एकपटक मात्र गर्न सकिने व्यवस्था गरिएको छ। यसले व्यापारिक नीतिमा स्थिरता ल्याउने अपेक्षा गरिएको छ।
कृषि क्षेत्रमा थप सहकार्यका लागि समेत अमेरिका र चीन सहमत भएका छन्। कृषि उत्पादनको व्यापार विस्तार र बजार पहुँचलाई दुई देशबीचको आर्थिक सहकार्यको महत्वपूर्ण क्षेत्रका रूपमा हेरिएको छ। तर चिप, विद्युतीय सवारीसाधन र ब्याट्रीजस्ता रणनीतिक महत्वका क्षेत्र भने नयाँ भन्सार कटौती व्यवस्थाबाट बाहिर राखिएका छन्।
विश्लेषकहरूले नयाँ व्यवस्थाले दुई देशबीचको व्यापारमा वृद्धि हुन सक्ने बताएका छन्। आइएनजी बैंकका ग्रेटर चाइना क्षेत्रका प्रमुख अर्थशास्त्री लिन सङले भन्सार कटौतीका कारण अमेरिका र चीनबीचको व्यापारिक कारोबारमा उल्लेखनीय वृद्धि हुन सक्ने बताएका छन्।
चीनबाट अमेरिकातर्फ निर्यात हुने उपभोक्ता सामग्रीमा विशेष ध्यान दिइएकाले अमेरिकी उपभोक्ताले समेत यसको लाभ पाउन सक्ने विश्लेषकहरूको भनाइ छ। चिनियाँ सामानमा भन्सार दर घट्दा आयातकर्ताको लागत कम हुन सक्छ, जसले अन्ततः केही वस्तुको मूल्यमा समेत प्रभाव पार्न सक्ने उनीहरूको विश्लेषण छ।
फ्रान्सेली बैंक नाटिक्सिसका वरिष्ठ अर्थशास्त्री ग्यारी एनजीका अनुसार चीनबाट आयात हुने उपभोक्ता सामग्रीमा भन्सार घट्दा अमेरिकामा मुद्रास्फीति नियन्त्रण गर्न केही सहयोग पुग्न सक्छ। साथै यसबाट चिनियाँ कम्पनीलाई आफ्नो अतिरिक्त उत्पादन अमेरिकी बजारमा निर्यात गर्ने अवसर बढ्न सक्ने उनको विश्लेषण छ।
यद्यपि, केही विश्लेषकले दुवैतर्फ करिब ३० अर्ब डलर बराबरको कारोबार समेटिए पनि यसको समग्र आर्थिक प्रभाव सीमित हुन सक्ने बताएका छन्। अमेरिका र चीनबीचको कुल व्यापारको तुलनामा नयाँ सूचीमा समेटिएको कारोबारको आकार तुलनात्मक रूपमा सानो भएकाले यसको प्रभाव तत्काल ठूलो नहुन सक्ने उनीहरूको भनाइ छ।
बीएनपी पारिबास वेल्थ म्यानेजमेन्टका एसियाली क्षेत्रका प्रमुख लगानी अधिकृत प्रशान्त भयानीका अनुसार यस वर्षको पहिलो सात महिनामा अमेरिकाबाट चीनतर्फ करिब ६८ अर्ब डलर बराबरका वस्तु निर्यात भएका छन्। त्यस्तै, पहिलो आठ महिनामा चीनबाट अमेरिकातर्फको निर्यात करिब २७० अर्ब डलर पुगेको छ।
गत वर्ष चीनको व्यापार बचत कीर्तिमानी एक दशमलव दुई ट्रिलियन डलर पुगेको थियो। यस वर्ष अगस्टसम्म चीनको व्यापार बचत करिब ८०० अर्ब डलर पुगेको विश्लेषकहरूले बताएका छन्। यसले अमेरिका–चीन व्यापारमा रहेको असन्तुलन अझै ठूलो रहेको देखाउँछ।
अमेरिकाले औद्योगिक क्षमताको अधिकतासम्बन्धी अनुसन्धानअन्तर्गत चीनसहित १६ व्यापारिक साझेदारमाथि छानबिन गरिरहेको छ। उक्त अनुसन्धानको निष्कर्षका आधारमा चीनमाथि थप भन्सार लगाउन सक्ने सम्भावना पनि कायम छ। त्यसैले अहिलेको भन्सार कटौतीलाई दीर्घकालीन व्यापारिक समाधानका रूपमा लिनुअघि आगामी नीतिगत निर्णयलाई समेत महत्वपूर्ण रूपमा हेरिएको छ।
यसैबीच, अमेरिका र चीनले गत साता व्यापक व्यापार युद्धविरामको अवधि थप दुई महिना लम्ब्याउने सहमति गरेका थिए। आगामी नोभेम्बरमा हुने एसिया–प्रशान्त आर्थिक सहयोग (एपेक) शिखर सम्मेलन तथा डिसेम्बरमा हुने जी–२० शिखर सम्मेलनमा ट्रम्प र सीबीच थप भेटवार्ता हुने अपेक्षा गरिएको छ।
दक्षिण चीनमा क्रिसमस सजावटका सामग्री उत्पादन गरी अमेरिका निर्यात गर्ने केही चिनियाँ व्यवसायीले नयाँ भन्सार व्यवस्थाको स्वागत गरेका छन्। उनीहरूले यसबाट आगामी व्यापारमा सहजता आउने बताएका छन्। यद्यपि, यस वर्षका अधिकांश क्रिसमस सामग्री मुख्य बिक्री सिजनअघि नै ढुवानी भइसकेकाले नयाँ व्यवस्थाको तत्काल प्रभाव भने सीमित हुन सक्ने उनीहरूको भनाइ छ।
