नेपाल राष्ट्र बैंकले सार्वजनिक गरेको पछिल्लो तथ्यांक अनुसार जेठ २२ गते मात्र बैंक तथा वित्तीय संस्थाहरूमा १६ अर्ब रुपैयाँ निक्षेप संकलन भएको छ, जबकि सोही दिन कर्जा प्रवाह २ अर्ब रुपैयाँमा सीमित रहेको छ।
राष्ट्र बैंकका अनुसार जेठ २१ गतेसम्म बैंकिङ प्रणालीमा कुल निक्षेप ६९ खर्ब ५१ अर्ब रुपैयाँ रहेकोमा एकै दिनमा १६ अर्बले बढेर ६९ खर्ब ६६ अर्ब पुगेको छ। सोही अवधिमा कुल कर्जा प्रवाह भने ५५ खर्ब ५१ अर्बबाट ५५ खर्ब ५३ अर्ब रुपैयाँमा मात्र पुगेको छ। यसले बैंकिङ प्रणालीमा निक्षेप भित्रिने गति कर्जा प्रवाहको तुलनामा धेरै उच्च रहेको देखाउँछ।
हालसम्म वाणिज्य बैंकहरूले ६२ खर्ब २९ अर्ब रुपैयाँ निक्षेप संकलन गरेका छन् भने विकास बैंक, वित्त कम्पनी र लघुवित्त संस्थाहरूले ७ खर्ब ३७ अर्ब रुपैयाँ निक्षेप संकलन गरेका छन्। कर्जा प्रवाहतर्फ वाणिज्य बैंकहरूबाट ४९ खर्ब ३४ अर्ब र अन्य संस्थाबाट ६ खर्ब १९ अर्ब रुपैयाँ कर्जा प्रवाह गरिएको छ।
बैंक तथा वित्तीय संस्थाहरूको कर्जा-निकर्ष अनुपात (CD Ratio) ७८.५९ प्रतिशतमा रहेको छ, जुन अझै सुरक्षित सीमाभित्र भए पनि कर्जाको माग कमजोर रहेको संकेत गर्छ। त्यस्तै, अन्तरबैंक ब्याजदर ३ प्रतिशतमा झरेको छ, जसले बैंकहरूबीच तरलता प्रशस्त रहेको देखाउँछ।
राष्ट्र बैंकले प्रणालीमा बढ्दो तरलता नियन्त्रण गर्न बैंकिङ उपकरण प्रयोग गर्न थालेको छ। उदाहरणस्वरूप, जेठ १९ गते राष्ट्र बैंकले ४२ दिन अवधिका लागि २५ अर्ब रुपैयाँ बराबरको तरलता बजारबाट फिर्ता लिएको थियो।
विश्लेषकहरूका अनुसार यस्तो अवस्था लामो समयसम्म कायम रहनुले अर्थतन्त्रमा निजी लगानीको गति कमजोर, व्यवसायिक गतिविधि सुस्त, र कर्जाको माग न्यून रहेको स्पष्ट संकेत गर्छ। यसले आर्थिक पुनरुत्थानमा थप चुनौती थप्न सक्ने देखिन्छ।
