नेपालको अर्थतन्त्रमा वैदेशिक रोजगारीबाट आउने विप्रेषण (रेमिट्यान्स) को योगदान अझ सशक्त बन्दै गएको छ। चालु आर्थिक वर्ष २०८२/८३ को पहिलो १० महिनामा देशमा भित्रिएको रेमिट्यान्सले नयाँ कीर्तिमान कायम गरेको छ। नेपाल राष्ट्र बैंकले सार्वजनिक गरेको पछिल्लो प्रतिवेदनअनुसार वैशाख मसान्तसम्म नेपालमा कुल १९ खर्ब १६ अर्ब ९० करोड रुपैयाँ विप्रेषण भित्रिएको छ।
राष्ट्र बैंकका अनुसार समीक्षा अवधिमा रेमिट्यान्स आप्रवाह अघिल्लो वर्षको तुलनामा ४१.२ प्रतिशतले वृद्धि भएको हो। गत आर्थिक वर्षको सोही अवधिमा रेमिट्यान्स वृद्धि दर १३.३ प्रतिशत मात्र रहेको थियो। यस वर्ष देखिएको उच्च वृद्धिदरले वैदेशिक रोजगारीमा रहेका नेपालीबाट देशमा आउने रकम उल्लेखनीय रूपमा बढेको संकेत गरेको छ।
वैशाख महिनामा मात्रै २ खर्ब ५७ अर्ब ४९ करोड रुपैयाँ रेमिट्यान्स नेपाल भित्रिएको छ। अघिल्लो वर्षको वैशाख महिनामा यस्तो रकम १ खर्ब ६५ अर्ब ३० करोड रुपैयाँ रहेको थियो। एक वर्षको अन्तरालमा वैशाख महिनाको रेमिट्यान्स आप्रवाहमा ठूलो वृद्धि देखिनु अर्थतन्त्रका लागि सकारात्मक संकेत मानिएको छ। यसले विदेशी मुद्रा सञ्चितिमा बल पुग्नुका साथै आन्तरिक उपभोग र आर्थिक गतिविधिमा समेत टेवा पुर्याएको छ।
अमेरिकी डलरमा पनि रेमिट्यान्स आप्रवाह उल्लेखनीय रूपमा बढेको छ। समीक्षा अवधिमा डलरमा रेमिट्यान्स ३३ प्रतिशतले वृद्धि भएर १३ अर्ब २६ करोड डलर पुगेको राष्ट्र बैंकले जनाएको छ। अघिल्लो वर्ष डलरमा रेमिट्यान्स वृद्धि दर १०.६ प्रतिशत मात्र थियो। नेपाली रुपैयाँको तुलनामा अमेरिकी डलरमा भएको यो वृद्धि विदेशी मुद्रा आर्जनका दृष्टिले महत्वपूर्ण मानिएको छ।
त्यस्तै, खुद द्वितीय आय अर्थात् खुद ट्रान्सफर पनि उल्लेखनीय रूपमा बढेको छ। चालु आर्थिक वर्षको समीक्षा अवधिमा यस्तो आय २० खर्ब ९१ अर्ब ८६ करोड रुपैयाँ पुगेको छ। अघिल्लो वर्षको सोही अवधिमा खुद ट्रान्सफर १४ खर्ब ८० अर्ब २८ करोड रुपैयाँ रहेको थियो। रेमिट्यान्स वृद्धिसँगै खुद ट्रान्सफरमा आएको सुधारले देशको बाह्य क्षेत्र सुदृढ बनाउन महत्वपूर्ण भूमिका खेलेको विश्लेषण गरिएको छ।
वैदेशिक रोजगारीको अवस्थातर्फ हेर्दा नयाँ श्रम स्वीकृति लिने नेपालीको संख्या भने घटेको देखिएको छ। समीक्षा अवधिमा संस्थागत तथा व्यक्तिगत रूपमा अन्तिम श्रम स्वीकृति लिने नेपालीको संख्या ३ लाख ३५ हजार ५१० रहेको छ। अघिल्लो वर्ष यही अवधिमा यो संख्या ४ लाख ५ हजार ६१० थियो। यसले नयाँ कामदार विदेश जाने दरमा केही कमी आएको संकेत गर्छ।
यद्यपि पुनः श्रम स्वीकृति लिने नेपालीको संख्या भने बढेको छ। चालु आर्थिक वर्षको १० महिनामा पुनः श्रम स्वीकृति लिनेको संख्या ३ लाख २६ हजार ३६४ पुगेको छ, जबकि अघिल्लो वर्ष सो संख्या २ लाख ८० हजार ३१४ थियो। यसले विदेशमा कार्यरत नेपालीहरू पुनः रोजगारीका लागि फर्किने क्रम बढिरहेको देखाउँछ।
