नेपाली चिया भारत निर्यातमा देखिएका पछिल्ला अवरोध र जटिलताले उद्योग क्षेत्र प्रभावित बन्न थालेपछि निजी क्षेत्रले कूटनीतिक तहबाट समाधान खोज्न सरकारलाई आग्रह गरेको छ। नेपाल उद्योग वाणिज्य महासंघले बिहीबार परराष्ट्रमन्त्री शिशिर खनालसँग भेट गरी समस्याको तत्काल समाधानका लागि पहल गर्न अनुरोध गरेको हो।
महासंघका अध्यक्ष अन्जन श्रेष्ठको नेतृत्वमा पुगेको टोलीले भारतीय चिया बोर्डले लागू गरेको नयाँ व्यवस्थाका कारण नेपाली चिया निर्यातमा थप कठिनाइ उत्पन्न भएको जानकारी गराएको थियो। उद्योगीहरूले हालको अवस्थाले चिया क्षेत्र मात्र नभई समग्र अर्थतन्त्रमा असर पार्ने चेतावनी दिएका छन्।
भेटका क्रममा परराष्ट्रमन्त्री खनालले सरकारले यस विषयलाई गम्भीर रूपमा लिएको बताउँदै भारतीय पक्षसँग आवश्यक कूटनीतिक संवाद सुरु भइसकेको जानकारी दिए। उनले समस्या समाधानका लागि व्यवहारिक उपाय खोज्ने प्रयास भइरहेको र छिट्टै सकारात्मक परिणाम आउने विश्वास व्यक्त गरे। साथै, चिया मात्र नभई अन्य निर्यातयोग्य वस्तुमा पनि यस्ता समस्या दोहोरिन नदिन दीर्घकालीन समाधान खोज्ने दिशामा सरकार अघि बढिरहेको बताए।
महासंघका अध्यक्ष श्रेष्ठले नेपाली चिया क्षेत्रको वार्षिक कारोबार करिब १२ देखि १४ अर्ब रुपैयाँ रहेको उल्लेख गर्दै यस्तो महत्वपूर्ण क्षेत्र संकटमा पर्दा हजारौँ किसान र श्रमिकको जीवनयापनमा प्रत्यक्ष असर पर्ने बताए। उनले निर्यातमा आएको अवरोध चाँडो हटाउन सरकारको सक्रिय भूमिका आवश्यक रहेको जोड दिए।
दीर्घकालीन समाधानका लागि उनले नेपालमै अन्तर्राष्ट्रिय मान्यता प्राप्त प्रयोगशाला स्थापना गर्नुपर्ने आवश्यकता औंल्याए। यस्तो प्रयोगशालाले नेपाली चियाको गुणस्तर प्रमाणीकरण सहज बनाउने र विदेशी बजारमा विश्वसनीयता बढाउने विश्वास व्यक्त गरिएको छ।
यसैगरी, छलफलमा सहभागी सांसदहरूले पनि समस्या समाधानमा गम्भीरता देखाउन आग्रह गरेका छन्। उनीहरूले तत्कालका लागि निर्यात प्रक्रिया सहज बनाउने र दीर्घकालमा व्यापारिक अवरोध हटाउने रणनीति आवश्यक रहेको धारणा राखेका थिए।
वाणिज्य सचिव कृष्णबहादुर राउतले पनि मन्त्रालयले प्रक्रियागत सहजीकरणका लागि आवश्यक पहल गरिरहेको जानकारी दिए। उनले विभिन्न कूटनीतिक र प्रशासनिक माध्यमबाट भारतीय पक्षसँग समन्वय भइरहेको र छिट्टै सकारात्मक नतिजा आउने अपेक्षा व्यक्त गरे।
उद्योगी व्यवसायीहरूले भने भारतीय चिया बोर्डद्वारा जारी नयाँ ‘स्ट्यान्डर्ड अपरेटिङ सिस्टम’ (एसओपी) नै हालको समस्या बढाउने प्रमुख कारण भएको बताएका छन्। उनीहरूका अनुसार उक्त व्यवस्थाले निर्यात प्रक्रिया जटिल बनाएको छ र अनावश्यक प्राविधिक झन्झट थपेको छ।
उद्योगीहरूले नेपाली चियाको गुणस्तरमा कुनै समस्या नरहेको दाबी गर्दै द्विपक्षीय व्यापारिक संयन्त्रमार्फत यो विषयलाई प्राथमिकताका साथ उठाउनुपर्ने माग गरेका छन्। उनीहरूले कूटनीतिक पहल प्रभावकारी नभए चिया निर्यातमा दीर्घकालीन असर पर्ने चेतावनी दिएका छन्।
हालको अवस्थाले नेपाली चिया उद्योग चुनौतीपूर्ण मोडमा पुगेको संकेत गरेको छ। यस्तो अवस्थामा सरकार र निजी क्षेत्रबीच समन्वय गरी छिटो र दिगो समाधान खोज्नु अपरिहार्य देखिएको छ।
