मध्यपूर्वमा पुनः चर्किएको हिंसात्मक द्वन्द्वका कारण इन्धनको मूल्यमा वृद्धि भएपछि अमेरिकामा मुद्रास्फीति थप तीव्र भएको छ । पेट्रोलियम पदार्थको मूल्यवृद्धिले अमेरिकी उपभोक्ताको दैनिक खर्च बढाउनुका साथै आगामी मध्यावधि निर्वाचनअघि जीवनयापनको लागतसम्बन्धी चिन्ता थप गहिरिएको छ ।
अमेरिकी श्रम विभागले सार्वजनिक गरेको तथ्यांकअनुसार अगस्ट महिनामा उपभोक्ता मूल्य सूचकांक (सीपीआई) अघिल्लो वर्षको सोही अवधिको तुलनामा ३ दशमलव ४ प्रतिशतले बढेको छ । जुलाई महिनामा पनि वार्षिक मुद्रास्फीति ३ दशमलव ४ प्रतिशत नै रहेको थियो । वार्षिक आधारमा मूल्यवृद्धिको दर स्थिर देखिए पनि मासिक आधारमा भने महँगी बढ्ने गति तीव्र भएको तथ्यांकले देखाएको छ ।
अगस्टमा अमेरिकी उपभोक्ता मूल्य जुलाईको तुलनामा ० दशमलव ४ प्रतिशतले वृद्धि भएको छ । जुलाईमा यस्तो वृद्धि ० दशमलव १ प्रतिशतमा सीमित थियो । एक महिनाको अवधिमै मूल्यवृद्धिको दरमा आएको यो परिवर्तनले अमेरिकी अर्थतन्त्रमा महँगीको दबाब अझै कायम रहेको संकेत गरेको छ ।
विशेषगरी मध्यपूर्वमा पुनः सुरु भएको हिंसात्मक द्वन्द्वपछि पेट्रोलियम पदार्थ तथा इन्धनको मूल्यमा आएको उछालले समग्र मुद्रास्फीतिलाई प्रभावित गरेको हो । अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा ऊर्जा आपूर्तिसम्बन्धी अनिश्चितता बढ्दा इन्धनको मूल्यमा दबाब सिर्जना भएको छ । त्यसको प्रत्यक्ष असर अमेरिकी उपभोक्ताले पेट्रोल खरिद गर्दा तिर्नुपर्ने रकममा परेको छ ।
इन्धनको मूल्य बढ्दा यातायात खर्च मात्र नभई उत्पादन तथा ढुवानी लागतसमेत बढ्न सक्छ । व्यवसायहरूले बढेको लागत उपभोक्तामाथि सार्दा खाद्यान्न, दैनिक उपभोग्य वस्तु तथा अन्य सेवाको मूल्यमा समेत असर पर्न सक्ने अर्थविद्हरूको विश्लेषण छ । यसले पहिले नै महँगीको सामना गरिरहेका परिवारको बजेटमा थप दबाब पार्ने देखिएको छ ।
कोरोना महामारीपछि अमेरिकामा मूल्यवृद्धि अत्यधिक बढेको पाँच वर्षभन्दा बढी समय बितिसक्दा पनि मुद्रास्फीति अपेक्षाकृत उच्च स्तरमै कायम छ । महामारीका बेला आपूर्ति शृङ्खलामा आएको अवरोध, मागमा भएको परिवर्तन तथा ऊर्जा बजारमा देखिएको उतारचढावले विश्व अर्थतन्त्रलाई प्रभावित पारेका थिए । पछिल्लो समय केही क्षेत्रमा सुधार देखिए पनि अमेरिकी उपभोक्ताले महँगीको पूर्ण राहत अझै अनुभव गर्न सकेका छैनन् ।
नयाँ मुद्रास्फीति तथ्यांकले अमेरिकी केन्द्रीय बैंक फेडरल रिजर्भमाथि ब्याजदरसम्बन्धी दबाबसमेत बढाएको छ । मूल्यवृद्धि नियन्त्रण गर्न केन्द्रीय बैंकले ब्याजदरसम्बन्धी निर्णय लिँदै आएको छ । आगामी साता हुने बैठकमा प्रमुख ब्याजदर बढाउने वा नबढाउने विषयमा निर्णय हुन सक्नेछ । ब्याजदर बढाइएमा त्यसको असर घर कर्जा, सवारीसाधन कर्जा तथा अन्य ऋणको लागतमा आगामी महिनाहरूमा पर्न सक्छ ।
ब्याजदर वृद्धि हुँदा उपभोक्ता तथा व्यवसायको ऋण लिने लागत बढ्ने भएकाले खर्च र लगानीमा समेत प्रभाव पर्न सक्छ । तर मुद्रास्फीति नियन्त्रण गर्न केन्द्रीय बैंकले कडा मौद्रिक नीति अपनाउनुपर्ने दबाब पनि उत्तिकै छ ।
अमेरिकामा आगामी मध्यावधि निर्वाचन अब करिब सात सातामात्र बाँकी रहँदा महँगी र दैनिक जीवनयापनको लागत मतदाताका प्रमुख चासोमध्ये एक बनेको छ । पेट्रोल, खाद्यान्न, घरभाडा तथा ऋणको लागतमा हुने परिवर्तनले मतदाताको आर्थिक धारणा प्रभावित गर्न सक्छ । यस्तो अवस्थामा इन्धनको मूल्यवृद्धिसँगै बढेको मुद्रास्फीतिले अमेरिकी सरकार तथा केन्द्रीय बैंकका लागि आर्थिक र राजनीतिक चुनौती थपिएको छ ।
अमेरिकी अर्थतन्त्रमा आगामी दिनमा ऊर्जा बजारको अवस्था, मध्यपूर्वको द्वन्द्व तथा केन्द्रीय बैंकको मौद्रिक नीतिले मुद्रास्फीतिको दिशालाई प्रभावित गर्ने देखिएको छ ।
