काठमाडौँको माइतीघर मण्डलामा बुधबार कलाकर्मीहरूले अभिव्यक्ति स्वतन्त्रताको संरक्षणको माग गर्दै शान्तिपूर्ण विरोध प्रदर्शन गरेका छन्। प्रदर्शनको केन्द्रमा रहेको विषय हो—आगामी वैशाख १८ गते रिलिजको तयारीमा रहेको नेपाली फिल्म लालीबजार माथि उच्च अदालत पाटन ले दिएको अल्पकालीन अन्तरिम आदेश।
न्यायाधीश प्रकाश ढुङ्गाना को एकल इजलासले वैशाख १५ गते फिल्म प्रदर्शनमा रोक लगाउने आदेश जारी गरेको हो। उक्त आदेशअनुसार फिल्म वैशाख २२ गतेसम्म प्रदर्शन गर्न नपाइने भएको छ। बादी समुदायको तर्फबाट रोशनी नेपाली ले फिल्मका केही शब्दप्रति आपत्ति जनाउँदै वैशाख १४ गते रिट दायर गरेपछि अदालतले सुनुवाइ गर्दै अन्तरिम आदेश दिएको हो। अब वैशाख २२ मा दुवै पक्षबीच संयुक्त इजलासमा छलफल हुने तय भएको छ, जसले फिल्ममाथिको रोक निरन्तर रहने वा हट्ने भन्ने टुंगो लगाउनेछ।
अदालतको यस निर्णयलाई लिएर सृजनशील क्षेत्रका प्रतिनिधिहरूले असन्तुष्टि जनाएका छन्। नेपाल चलचित्र निर्माता संघ, नेपाल चलचित्र संघ तथा नेपाल चलचित्र निर्देशक समाज ले संयुक्त रूपमा विरोध जनाउँदै निर्णय एकतर्फी भएको टिप्पणी गरेका छन्। उनीहरूले समुदायको समग्र धारणा नबुझी केवल एक व्यक्तिको विरोधका आधारमा फिल्म प्रदर्शन रोक्नु अभिव्यक्ति स्वतन्त्रतामाथि गम्भीर आघात भएको बताएका छन्।
माइतीघरमा आयोजित विरोध कार्यक्रममा कलाकारहरूले हातमा कालो पट्टी बाँधेर १५ मिनेट मौन धारण गरेका थिए। त्यसपछि आयोजित सभामा निर्माता संघका अध्यक्ष उदय सुब्बा, महासचिव खगेन्द्र लामिछाने, चलचित्र संघका अध्यक्ष नरेन्द्र महर्जन, निर्देशक समाजका अध्यक्ष जनकदीप पराजुली लगायतले आफ्नो धारणा राख्दै फिल्मबारे निष्कर्षमा पुग्नुअघि यसको सन्देश र सन्दर्भ गहिरो रूपमा बुझ्नुपर्नेमा जोड दिए।
फिल्मसँगै यसको संगीत पक्ष पनि चर्चामा छ। गायक तथा संगीतकार प्रकाश सपूत ले तयार गरेको गीत “मै राम्री छु त नीको” को छोटो अंश सार्वजनिक भइसकेको छ, जसमा दीपिका बयम्बू मगरको स्वर रहेको छ। भिडियोमा मुख्य कलाकार स्वस्तिमा खड्का सहित रवीन्द्र सिंह बानिया लगायतका कलाकार देखिएका छन्। उक्त क्लिप सामाजिक सञ्जालहरूमा व्यापक रूपमा प्रयोग हुन थालेको छ भने गीतको पूर्ण संस्करण भने फिल्म रिलिजसँगै मात्र सार्वजनिक गरिने निर्माण पक्षले जनाएको छ।
षट्कोण आर्ट्स को ब्यानरमा बनेको फिल्मलाई निर्देशक यम थापा ले निर्देशन गरेका हुन्। आमाछोरीको सम्बन्ध र बादी समुदायमा रहेको ‘नाथिया’ प्रथाजस्तो संवेदनशील विषयलाई केन्द्रमा राखेर निर्माण गरिएको फिल्ममा स्वस्तिमा खड्का आमाको भूमिकामा देखिएकी छन्। बर्दियाको राजापुरमा छायांकन गरिएको फिल्ममा समाइरा थापा, मुकुन्द श्रेष्ठ, अभय बराललगायत कलाकारहरूको अभिनय रहेको छ भने विशाल देवकोटा र प्रशंसा सुवेदीले डेब्यु गरेका छन्।
यसैबीच, फिल्मको ट्रेलरले युट्युब ट्रेन्डिङमा स्थान बनाउँदै सकारात्मक प्रतिक्रिया पाएको छ। तर, प्रदर्शन रोकिँदा फिल्म क्षेत्र मात्र होइन, समग्र सृजनशील अभिव्यक्तिमाथि प्रभाव पर्ने चिन्ता बढेको छ। कलाकारहरूले यस्ता घटनाले भविष्यमा सिर्जनात्मक स्वतन्त्रतामाथि अंकुश लगाउने खतरा रहेको भन्दै संवैधानिक अधिकारको संरक्षण गर्न सरकार र न्यायालय दुवैले संवेदनशील बन्नुपर्ने माग गरेका छन्।
