पश्चिम एसियामा पछिल्लो समय बढ्दै गएको तनावपूर्ण सुरक्षा अवस्थाका कारण त्यहाँ रहेका नेपाली नागरिकहरू समस्यामा परिरहेका बेला नेपाल सरकारले उनीहरूको उद्धार तथा सुरक्षित आवागमन सुनिश्चित गर्न महत्वपूर्ण कदम चालेको छ। सरकारले आजदेखि विशेष उडान सञ्चालन गर्दै प्रभावित क्षेत्रमा रहेका नेपालीहरूलाई स्वदेश फर्काउने व्यवस्था मिलाएको हो।
सरकारको यो पहललाई आपत्कालीन व्यवस्थापन र नागरिक सुरक्षाप्रति देखाएको जिम्मेवार कदमका रूपमा हेरिएको छ। विशेषगरी रोजगारी, अध्ययन तथा अन्य कारणले पश्चिम एसियामा बसोबास गरिरहेका नेपालीहरू हालको अस्थिर परिस्थितिका कारण जोखिममा परेपछि सरकारले तात्कालिक समाधानका रूपमा यो योजना अघि बढाएको हो।
परराष्ट्रमन्त्री शिशिर खनालको विशेष पहलमा बिहीबार उच्चपदस्थ अधिकारीहरूको बैठक बसेको थियो । उक्त बैठकले परिस्थिति मूल्याङ्कन गर्दै तत्काल विशेष उडान सञ्चालन गर्ने निर्णय गरेको हो । बैठकको निर्णयअनुसार ३ अप्रिलदेखि ५ अप्रिलसम्म नेपाल एयरलाइन्स मार्फत उद्धार उडान सञ्चालन गरिनेछ ।
सरकारले पश्चिम एसियाको सुरक्षा अवस्थालाई गम्भीर रूपमा लिँदै त्यहाँ रहेका नेपाली नागरिकहरूको सुरक्षा सुनिश्चित गर्न बहुआयामिक रणनीति अपनाएको जनाएको छ । विशेष उडान सञ्चालन यसै रणनीतिक प्रयासको एक महत्वपूर्ण हिस्सा हो ।
पश्चिम एसियामा जारी तनावका कारण गत फेब्रुअरी २८ देखि नै सो क्षेत्रका नियमित अन्तर्राष्ट्रिय उडानहरू प्रभावित भएका थिए। विभिन्न देशहरूले आफ्नो हवाई सेवा स्थगित वा सीमित गरेपछि त्यहाँ रहेका नेपालीहरू स्वदेश फर्किन कठिनाइमा परेका थिए । यसले उनीहरूको दैनिक जीवन, रोजगारी र सुरक्षामा प्रत्यक्ष असर पारेको थियो ।
यही अवस्थालाई ध्यानमा राख्दै परराष्ट्र मन्त्रालयले सम्बन्धित निकायहरूसँग समन्वय गरी विशेष उडानको व्यवस्था गरेको हो । मन्त्री खनालको निर्देशनमा नेपाल एयरलाइन्सले दुबई र दमामका लागि उडान तालिका सार्वजनिक गरेको छ ।
उडान तालिकाअनुसार आज अर्थात् ३ अप्रिलमा काठमाडौँबाट दुबईका लागि राति ११ः१५ बजे उडान हुनेछ । त्यस्तै ४ अप्रिलमा दुबईबाट काठमाडौँका लागि बिहान ४ः१० बजे उडान हुनेछ । त्यसैगरी ५ अप्रिलमा काठमाडौँबाट दमामका लागि बिहान ८ः३० बजे र दमामबाट काठमाडौँका लागि दिउँसो १२ः२० बजे उडान हुने तालिका तय गरिएको छ ।
यी उडानहरू विशेषगरी त्यहाँ फसेका, समस्यामा परेका वा तत्काल स्वदेश फर्किन आवश्यक रहेका नेपाली नागरिकहरूलाई लक्षित गरी सञ्चालन गरिनेछ । सरकारका अनुसार प्राथमिकताका आधारमा जोखिममा रहेका नागरिकहरूलाई पहिलो चरणमा उद्धार गरिनेछ ।
यसअघि पनि सरकारले पश्चिम एसियामा रहेका नेपालीहरूको उद्धारका लागि विभिन्न प्रयासहरू गरेको थियो। गत अप्रिल १ मा क्वाइटी एयरलाइन्स मार्फत २९१ जना नेपालीलाई स्वदेश ल्याइएको थियो । साथै, विभिन्न कारणले मृत्यु भएका ९ जना नेपाली नागरिकको शव पनि भैरहवास्थित गौलमबुद्ध अन्र्तराष्ट्रिय विमानस्थलमा ल्याइएको परराष्ट्र मन्त्रालयले जानकारी दिएको छ।
यस घटनाले विदेशमा रहेका नेपालीहरूको सुरक्षा, स्वास्थ्य र आपत्कालीन व्यवस्थापनसम्बन्धी विषयहरूलाई थप गम्भीर बनाएको छ। सरकारको तर्फबाट उद्धार कार्यलाई प्राथमिकतामा राख्दै निरन्तर पहल भइरहेको जनाइएको छ ।
परराष्ट्र मन्त्रालयले पश्चिम एसियामा रहेका नेपाली नागरिकहरूलाई संयमित रहन, स्थानीय प्रशासनका निर्देशनहरू पालना गर्न र आवश्यक परेमा नजिकको नेपाली दूतावास वा कूटनीतिक नियोगसँग सम्पर्क राख्न आग्रह गरेको छ । यसका साथै, उद्धार उडानमा सहभागी हुन चाहने नागरिकहरूलाई आवश्यक कागजात, स्वास्थ्य मापदण्ड तथा अन्य प्रक्रियाहरू पूरा गर्न पनि अनुरोध गरिएको छ। सरकारले उद्धार प्रक्रियालाई व्यवस्थित र प्रभावकारी बनाउन आवश्यक समन्वय गरिरहेको जनाएको छ ।
विशेष उडान सञ्चालनसँगै त्रिभुवन अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलमा पनि आवश्यक तयारी गरिएको छ । आगमन हुने यात्रुहरूको स्वास्थ्य परीक्षण, सुरक्षा जाँच तथा अन्य आवश्यक व्यवस्थापनका लागि सम्बन्धित निकायहरूलाई तयारी अवस्थामा राखिएको छ ।
सरकारले आवश्यक परेमा थप उडान सञ्चालन गर्ने सम्भावना पनि खुला राखेको छ । परिस्थितिको विकासक्रमअनुसार थप निर्णय गरिने परराष्ट्र मन्त्रालयले जनाएको छ । विशेषज्ञहरूका अनुसार, यस्ता आपत्कालीन अवस्थामा सरकारको द्रुत र प्रभावकारी निर्णयले नागरिकहरूको ज्यान बचाउन महत्वपूर्ण भूमिका खेल्छ। यसले राज्यप्रति नागरिकको विश्वास पनि बलियो बनाउँछ ।
नेपाल जस्तो ठूलो संख्यामा श्रमिक विदेशमा रहेका देशका लागि वैदेशिक रोजगारीसँग सम्बन्धित सुरक्षा व्यवस्था अत्यन्त महत्वपूर्ण विषय हो। पश्चिम एसियामा मात्रै लाखौं नेपाली कार्यरत छन्, जसले नेपालको अर्थतन्त्रमा ठूलो योगदान पु¥याइरहेका छन् ।
