चालु आर्थिक वर्ष २०८२/८३ को पहिलो नौ महिना (साउनदेखि चैतसम्म) मा बीमा कम्पनीहरूले कुल ५१ अर्ब ५९ करोड ३५ लाख रुपैयाँ बराबरको दाबी भुक्तानी गरेका छन् । नेपाल बीमा प्राधिकरणका अनुसार सञ्चालनमा रहेका जीवन तथा निर्जीवन बीमा कम्पनीहरूले उक्त रकम बराबरको दाबी फर्छ्योट गरेका हुन् ।
गत आर्थिक वर्षको सोही अवधिमा बीमा कम्पनीहरूले ६२ अर्ब २२ लाख रुपैयाँ दाबी भुक्तानी गरेका थिए । त्यसको तुलनामा चालु वर्षमा कुल दाबी भुक्तानी १६.७९ प्रतिशतले घटेको देखिएको छ । समग्र भुक्तानी घट्नुमा विशेषगरी जीवन बीमातर्फको उल्लेख्य गिरावट प्रमुख कारण रहेको प्राधिकरणले जनाएको छ ।
तथ्यांकअनुसार चैत मसान्तसम्म जीवन बीमा कम्पनीहरूले १ लाख ४४ हजार ३०६ वटा दाबीमार्फत ३१ अर्ब १० करोड ७३ लाख रुपैयाँ भुक्तानी गरेका छन् । यो रकम अघिल्लो वर्षको तुलनामा ३१.४५ प्रतिशतले कम हो । गत आर्थिक वर्षको सोही अवधिमा जीवन बीमा कम्पनीहरूले २ लाख ८२ हजार ८१० वटा दाबीको ४५ अर्ब ३७ करोड ९४ लाख रुपैयाँ भुक्तानी गरेका थिए । यसले जीवन बीमातर्फ दाबी संख्या र रकम दुवैमा उल्लेख्य गिरावट आएको संकेत गर्दछ ।
यता निर्जीवन बीमातर्फ भने दाबी भुक्तानीमा वृद्धि देखिएको छ । चालु आर्थिक वर्षको चैतसम्म निर्जीवन बीमा कम्पनीहरूले १ लाख ११ हजार ७०७ वटा दाबीको २० अर्ब ४८ करोड ६२ लाख रुपैयाँ भुक्तानी गरेका छन् । अघिल्लो वर्षको सोही अवधिमा १ लाख १ हजार ७१३ वटा दाबीको १६ अर्ब ६२ करोड २८ लाख रुपैयाँ भुक्तानी भएको थियो । यस आधारमा निर्जीवन बीमातर्फ दाबी संख्या ९.८३ प्रतिशत र भुक्तानी रकम २३.२४ प्रतिशतले बढेको छ ।
बीमा क्षेत्रमा देखिएको यो प्रवृत्तिले जीवन र निर्जीवन बीमाबीचको गतिशीलता फरक रहेको देखाउँछ । जीवन बीमामा दाबी घट्नुका पछाडि परिपक्व नीतिहरूको संख्या, दाबी दर्ताको ढिलाइ वा अन्य संरचनात्मक कारणहरू हुनसक्ने विश्लेषण गरिएको छ । यद्यपि निर्जीवन बीमामा भने सवारी, सम्पत्ति तथा अन्य जोखिमसँग सम्बन्धित दाबी बढ्दै जाँदा भुक्तानी रकममा वृद्धि भएको देखिन्छ ।
प्राधिकरणका अनुसार चैत मसान्तसम्म जीवन र निर्जीवन बीमा कम्पनीहरूले कुल ५२ अर्ब ७३ करोड ३२ लाख रुपैयाँ बराबरको दाबी भुक्तानी गर्न बाँकी रहेको छ । जसमध्ये जीवन बीमा कम्पनीहरूले ६१ हजार ५१६ वटा दाबीको ५ अर्ब ५७ करोड ३१ लाख रुपैयाँ फर्छ्योट गर्न बाँकी छ भने निर्जीवन बीमातर्फ १ लाख १३ हजार ९४७ वटा दाबीको ४७ अर्ब १६ करोड १ लाख रुपैयाँ अझै भुक्तानी हुन बाँकी रहेको देखिएको छ ।
बाँकी दाबीको उच्च परिमाणले बीमा कम्पनीहरूको दाबी व्यवस्थापन क्षमता, प्रक्रिया र समयबद्धता सुधार गर्नुपर्ने आवश्यकता देखिएको सरोकारवालाहरू बताउँछन् । बीमा क्षेत्रमा पारदर्शिता र सेवाको गुणस्तर अभिवृद्धि गर्न दाबी फर्छ्योट प्रक्रियालाई थप छिटो र प्रभावकारी बनाउनु पर्नेमा जोड दिइएको छ ।
