प्रधानमन्त्री तथा राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (रास्वपा) का वरिष्ठ नेता बालेन्द्र साहले कालापानी र लिपुलेक लगायतका क्षेत्र नेपाली भूमि भएको स्पष्ट पार्दै यसबारे ऐतिहासिक प्रमाण नेपालसँग रहेको बताएका छन्। आइतबार चितवनमा आयोजित पार्टीको प्रथम महाधिवेशनलाई सम्बोधन गर्दै उनले सीमासम्बन्धी विषयमा उठेका विवाद र आलोचनाबारे विस्तृत रूपमा आफ्नो धारणा सार्वजनिक गरेका हुन्।
केही समयअघि प्रतिनिधिसभा बैठकमा बोल्ने क्रममा नेपालले पनि भारतको सीमा मिचेको हुनसक्ने आशय व्यक्त गरेपछि उनको चर्को आलोचना भएको थियो। सोही अभिव्यक्तिबारे स्पष्टीकरण दिँदै प्रधानमन्त्री साहले आफूले नेपालको भूमि र सार्वभौमिकतामा कुनै प्रकारको सम्झौता नगर्ने स्पष्ट पारे। उनले आफ्नो भनाइको गलत व्याख्या गरिएको संकेत गर्दै वास्तविक सन्दर्भ प्रमाणका आधारमा संवाद अघि बढाउने रहेको बताए।
उनले कालापानी, लिपुलेक जस्ता संवेदनशील क्षेत्रबारे नेपालसँग ऐतिहासिक र प्रमाणिक दस्तावेजहरू रहेको उल्लेख गरे। आवश्यकता परे ती प्रमाणहरू प्रस्तुत गर्न सरकार तयार रहेको पनि उनले बताए। उनका अनुसार नेपालले आफ्नो दाबी भावनाका आधारमा होइन, तथ्य र प्रमाणका आधारमा अघि सारेको छ। उनले भने कि यदि प्रमाणको खोजी ऐतिहासिक सन्दर्भसम्म जानुपर्ने भए, त्यसका लागि पुराना अभिलेखहरू समेत अध्ययन गरिनेछ।
प्रधानमन्त्री साहले सीमासम्बन्धी विषयमा छिमेकी राष्ट्रहरूसँग तथ्यपरक र कूटनीतिक संवाद गर्न नेपाल सधैं तयार रहेको स्पष्ट पारे। उनले सीमाको विषय उठाउँदा सम्बन्धित देशहरूले आपत्ति जनाउनु स्वाभाविक रहेको स्वीकार गरे। तर नेपाल आफ्नो अडानबाट पछि नहट्ने उनको भनाइ थियो। उनले भने, “सीमाको विषयमा कुरा गर्दा अन्य देशहरूले प्रतिक्रिया दिनु स्वाभाविक हो। तर हामीसँग प्रमाण छ, र त्यो प्रमाण प्रस्तुत गर्न हामी तयार छौं।”
उनले सीमा विवाद समाधानका लागि कुनै तेस्रो पक्ष वा अन्तर्राष्ट्रिय मध्यस्थकर्ताको आवश्यकता नरहेको पनि प्रस्ट पारे। नेपालले आफ्ना छिमेकीहरूसँग प्रत्यक्ष संवादमार्फत नै समस्याको समाधान खोज्ने नीति अवलम्बन गर्ने उनको धारणा थियो। उनले स्पष्ट रूपमा भने कि नेपाल आफ्नो सार्वभौमिकताको विषयमा आत्मनिर्भर ढंगले निर्णय गर्न सक्षम छ।
प्रधानमन्त्री साहले आफ्नो राष्ट्रियता र देशप्रतिको प्रतिबद्धतामाथि कुनै पनि प्रकारको शंका गर्न नपर्ने बताए। उनले आफू र आफ्नो पार्टी राष्ट्रिय हितको पक्षमा दृढतापूर्वक उभिएको दाबी गरे। उनले भने, “मेरो राष्ट्रियताप्रति कसैले शंका गर्नुपर्ने कुनै कारण छैन। हामी देशको हितका लागि स्पष्ट दृष्टिकोणका साथ अघि बढिरहेका छौं।”
महाधिवेशनकै क्रममा उनले राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीको राजनीतिक यात्राबारे पनि धारणा राखे। उनले रास्वपाको यात्रा अब सामान्य स्तरको नभई तीव्र गतिमा अगाडि बढिरहेको बताए। उनले पार्टीको अभियानलाई ‘एक्सप्रेस वे’ मा दौडिरहेको गाडीसँग तुलना गर्दै गन्तव्यमा नपुग्दासम्म अभियान नरोकिने स्पष्ट पारे।
उनले सरकार सञ्चालनलाई गाडीसँग तुलना गर्दै सन्तुलनको आवश्यकता औंल्याए। उनका अनुसार गाडीमा एक्सिलेटर मात्र होइन, ब्रेक पनि उत्तिकै आवश्यक हुन्छ। तर हालको अवस्था भने तीव्र गतिमा अगाडि बढ्नुपर्ने रहेको उनको संकेत थियो। उनले भने, “स्थानीय सडकमा हिँड्दा विभिन्न अवरोध र चिन्ताहरू आउँछन्। तर हाम्रो यात्रा एक्सप्रेस वेमा छ, जहाँ गति निरन्तर हुन्छ र लक्ष्यमा केन्द्रित रहनुपर्छ।”
शाहले पार्टीको यात्रा अनियन्त्रित नभएको स्पष्ट पार्दै आलोचना र सुझावलाई सकारात्मक रूपमा लिएको बताए। उनले विभिन्न सरोकारवालाहरूबाट आएका प्रतिक्रिया र सुझावहरूलाई सुधारका अवसरका रूपमा ग्रहण गरिने उल्लेख गरे।
जनमत अस्थिर हुने र हावाजस्तै बदलिने भन्ने धारणा प्रति पनि उनले प्रतिक्रिया दिए। उनले जनताको समर्थनलाई हावासँग तुलना गर्नु उपयुक्त नभएको बताए। बरु रास्वपाले राजनीतिक परिवर्तनको ठूलो लहर ल्याएको उनको दाबी थियो। उनले भने, “हामीले कुनै हावा चलाएका होइनौं, हामीले बाढी ल्याएर खोला नै फर्काएका छौं। त्यो अब आफ्नै मार्गमा निरन्तर बगिरहन्छ।”
उनका अनुसार रास्वपाले परम्परागत राजनीतिक प्रवृत्तिमा परिवर्तन ल्याउँदै नयाँ राजनीतिक धार निर्माण गरेको छ। उनले जनताबाट प्राप्त विश्वासलाई कायम राख्न सुशासन, विकास र परिणाममुखी कामलाई प्राथमिकतामा राखिने बताए।
