चालु आर्थिक वर्ष २०८२/८३ को तेस्रो त्रैमासमा नेपालको आर्थिक वृद्धिदर ३.५१ प्रतिशत पुगेको प्रारम्भिक अनुमान राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालयले सार्वजनिक गरेको छ। यो दर चालु आवको दोस्रो त्रैमासको तुलनामा ०.५८ प्रतिशत बिन्दुले बढी रहेको कार्यालयले जनाएको छ। आधारभूत मूल्यमा गणना गरिएको त्रैमासिक कुल गार्हस्थ उत्पादन (जीडीपी)मा आएको यो सुधारले अर्थतन्त्र क्रमशः पुनरुत्थानको दिशामा अघि बढिरहेको संकेत गरेको छ।
कार्यालयका अनुसार तेस्रो त्रैमासमा विशेषगरी विद्युत् उत्पादन तथा वितरण, वित्तीय सेवा, निक्षेप संकलन तथा ऋण प्रवाह, निर्जीवन बीमा, व्यापार सेवा तथा यातायातसँग सम्बन्धित गतिविधिमा उल्लेखनीय विस्तार भएपछि समग्र आर्थिक वृद्धिलाई सकारात्मक टेवा पुगेको हो। यद्यपि निर्माण सामग्रीको आयातमा आएको कमी, धान उत्पादनमा गिरावट तथा केही औद्योगिक वस्तुको घरेलु उत्पादन घटेकाले अपेक्षाअनुसार उच्च वृद्धि हासिल हुन नसकेको कार्यालयको निष्कर्ष छ।
प्रारम्भिक तथ्याङ्कअनुसार अर्थतन्त्रसँग सम्बन्धित १८ वटा औद्योगिक वर्गीकरणमध्ये १६ वटामा धनात्मक वृद्धिदर देखिएको छ। सार्वजनिक प्रशासन तथा रक्षा र औद्योगिक उत्पादन क्षेत्रमा भने ऋणात्मक वृद्धि देखिएको छ। यसले अधिकांश आर्थिक गतिविधि विस्तार हुँदै गए पनि केही क्षेत्र अझै चुनौतीपूर्ण अवस्थामा रहेको संकेत गर्छ।
क्षेत्रगत रूपमा हेर्दा विद्युत् तथा ग्याससम्बन्धी गतिविधिमा सबैभन्दा उच्च २४.८८ प्रतिशत वृद्धिदर रहेको छ। जलविद्युत् उत्पादनमा भएको विस्तार र ऊर्जा आपूर्तिमा सुधारका कारण यो क्षेत्र सबैभन्दा गतिशील बनेको कार्यालयले जनाएको छ। त्यसपछि वित्तीय तथा बीमासम्बन्धी गतिविधिमा १०.२७ प्रतिशत, यातायात तथा भण्डारण क्षेत्रमा ७.८३ प्रतिशत तथा थोक तथा खुद्रा व्यापारमा ५.२५ प्रतिशत वृद्धि भएको प्रारम्भिक अनुमान गरिएको छ।
देशको अर्थतन्त्रमा सबैभन्दा ठूलो योगदान रहेको कृषि, वन तथा मत्स्य क्षेत्रको वृद्धिदर भने १.५८ प्रतिशतमा सीमित रहने अनुमान गरिएको छ। उत्पादनको दृष्टिले यो क्षेत्र अझै कमजोर अवस्थामा रहेको देखिएको छ भने कुल मूल्य अभिवृद्धिमा ०.०४ प्रतिशतले ऋणात्मक प्रभाव परेको कार्यालयले जनाएको छ। मौसम, उत्पादन लागत तथा कृषि उत्पादकत्वमा देखिएका चुनौतीका कारण कृषि क्षेत्रले अपेक्षित गति लिन नसकेको विश्लेषण गरिएको छ।
त्यसैगरी, अर्थतन्त्रमा दोस्रो ठूलो हिस्सा ओगटेको थोक तथा खुद्रा व्यापार क्षेत्रमा २.०२ प्रतिशत वृद्धि भएको छ। उपभोगमा क्रमिक सुधार, बजारमा वस्तुको आपूर्ति सहज हुनु तथा वित्तीय कारोबार विस्तार हुनुले व्यापार क्षेत्रलाई सकारात्मक बनाएको कार्यालयको भनाइ छ।
यद्यपि सबै क्षेत्रमा सुधार देखिएको भने छैन। आवास तथा भोजन सेवा क्षेत्रमा २.३० प्रतिशत, बैंक तथा बीमा क्षेत्रमा १.०७ प्रतिशत तथा औद्योगिक उत्पादन क्षेत्रमा ०.८३ प्रतिशत ऋणात्मक वृद्धि देखिएको छ। उद्योग क्षेत्रमा उत्पादन लागत, कच्चा पदार्थको उपलब्धता र बजार मागसँग सम्बन्धित चुनौती कायम रहँदा अपेक्षित सुधार हुन नसकेको देखिएको छ।
राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालयका अनुसार चालु आर्थिक वर्षको दोस्रो त्रैमासमा अर्थतन्त्रको आकार ६४ खर्ब २७ अर्ब रुपैयाँ रहेको अनुमान गरिएको थियो। तेस्रो त्रैमासमा भने यो बढेर ६४ खर्ब ६५ अर्ब रुपैयाँ पुगेको प्रारम्भिक अनुमान छ। यसले उत्पादन, सेवा तथा वित्तीय गतिविधिमा विस्तारसँगै अर्थतन्त्रको समग्र आकार पनि क्रमशः वृद्धि भइरहेको देखाउँछ।
कार्यालयले आगामी त्रैमासमा कृषि उत्पादन, औद्योगिक गतिविधि, निर्माण क्षेत्र तथा निजी लगानीमा सुधार आए आर्थिक वृद्धिदर अझ बलियो बन्न सक्ने जनाएको छ। ऊर्जा, वित्तीय सेवा र व्यापार क्षेत्रको निरन्तर सकारात्मक प्रदर्शन कायम रहेमा चालु आर्थिक वर्षको समग्र आर्थिक वृद्धिदर पनि अपेक्षाभन्दा राम्रो रहने सम्भावना रहेको प्रारम्भिक विश्लेषणमा उल्लेख गरिएको छ।
