अमेरिकाले नेपालसहित ५० देशका नागरिकका लागि पर्यटक तथा व्यावसायिक भिसा प्राप्त गर्ने प्रक्रियामा थप कडाइ लागू गरेको छ। नयाँ व्यवस्थाअनुसार अब बी–१ (व्यावसायिक) र बी–२ (पर्यटक) भिसाका लागि आवेदन दिने नेपाली नागरिकले भिसा स्वीकृत हुनुअघि नै ठूलो रकम धरौटीका रूपमा जम्मा गर्नुपर्ने भएको छ। अमेरिकी विदेश मन्त्रालयले ‘भिसा बन्ड’ कार्यक्रमलाई स्थायी नीतिका रूपमा लागू गर्दै अधिकतम २० हजार अमेरिकी डलरसम्म धरौटी राख्ने व्यवस्था कार्यान्वयनमा ल्याएको हो।
हालको विनिमय दरअनुसार २० हजार अमेरिकी डलर नेपाली रुपैयाँमा करिब ३० लाखभन्दा बढी हुन आउँछ। नयाँ नियमअनुसार धरौटी रकम न्यूनतम १० हजार डलरदेखि अधिकतम २० हजार डलरसम्म निर्धारण गरिएको छ। कति रकम तिर्नुपर्ने भन्ने निर्णय आवेदकको जोखिम मूल्याङ्कन, यात्रा उद्देश्य तथा अन्य प्रशासनिक आधारमा गरिने जनाइएको छ।
अमेरिकी अधिकारीहरूका अनुसार यो रकम भिसा अन्तर्वार्ता अघि नै बुझाउनुपर्नेछ। यदि आवेदकको भिसा अस्वीकृत भयो भने धरौटी रकम पूर्ण रूपमा फिर्ता गरिनेछ। त्यस्तै, भिसा स्वीकृत भई अमेरिका पुगेपछि तोकिएको अवधिभित्र सबै कानुनी सर्त पालना गर्दै समयमै आफ्नै देश फर्किएमा पनि उक्त रकम फिर्ता हुनेछ।
तर भिसाको अवधि समाप्त भएपछि पनि अमेरिका नछोडी गैरकानुनी रूपमा बस्ने, अर्थात् ‘ओभरस्टे’ गर्ने व्यक्तिको हकमा भने धरौटी रकम जफत गरिने व्यवस्था गरिएको छ। अमेरिकी सरकारले यही विषयलाई नियन्त्रण गर्न नयाँ नीति ल्याइएको स्पष्ट पारेको छ।
विदेश मन्त्रालयका अनुसार केही देशका नागरिकले भिसाको अवधि सकिएपछि पनि अमेरिका नफर्कने प्रवृत्ति बढ्दै गएको तथ्यांकपछि यस्तो व्यवस्था आवश्यक ठानिएको हो। अमेरिकी अध्यागमन प्रणालीलाई थप प्रभावकारी बनाउने, भिसा नियमको पालना गराउने तथा गैरकानुनी बसोबास नियन्त्रण गर्ने उद्देश्यले यो कदम चालिएको बताइएको छ।
‘भिसा बन्ड’ कार्यक्रम पहिलोपटक अमेरिकी पूर्वराष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पको प्रशासनका बेला परीक्षणका रूपमा सुरु गरिएको थियो। त्यसबेला सीमित देशमा लागू गरिएको यो कार्यक्रमले अपेक्षित परिणाम दिएको निष्कर्ष निकाल्दै अमेरिकी सरकारले अहिले यसलाई स्थायी नीतिमा रूपान्तरण गरेको हो। यससँगै कार्यक्रमको दायरा पनि विस्तार गरिएको छ।
यो नयाँ व्यवस्थाबाट नेपाल मात्र होइन, बंगलादेश, भुटान लगायत करिब ५० देशका नागरिक प्रत्यक्ष रूपमा प्रभावित हुनेछन्। अमेरिकी विदेश मन्त्रालयले आवश्यकताअनुसार भविष्यमा थप देशलाई पनि यो सूचीमा समावेश गर्न सकिने संकेत गरेको छ। त्यसैले आगामी दिनमा भिसा आवेदन प्रक्रियामा थप परिवर्तन हुन सक्ने सम्भावना पनि देखिएको छ।
नेपालबाट प्रत्येक वर्ष अध्ययन, भ्रमण, व्यापार तथा पारिवारिक भेटघाटका लागि हजारौँ नागरिक अमेरिकाको भिसा आवेदन दिने गर्छन्। नयाँ धरौटी व्यवस्थाले विशेषगरी पर्यटक र व्यावसायिक यात्राको योजना बनाइरहेका नेपालीहरूमा आर्थिक भार थप्ने विश्लेषण गरिएको छ। यद्यपि अमेरिकी पक्षले यो कुनै अतिरिक्त शुल्क नभई नियम पालना सुनिश्चित गर्न राखिने अस्थायी धरौटी भएको स्पष्ट पारेको छ।
नयाँ व्यवस्थासँगै अमेरिका यात्रा गर्ने तयारीमा रहेका नेपाली नागरिकलाई भिसा आवेदनअघि आवश्यक आर्थिक व्यवस्थापन, भिसाका सबै सर्तको जानकारी तथा यात्रा अवधि पूरा भएपछि समयमै स्वदेश फर्कने दायित्वबारे अझ बढी सचेत हुन विज्ञहरूले सुझाव दिएका छन्।
