नेपालको पुँजी बजारलाई थप आधुनिक, प्रतिस्पर्धी र व्यवस्थित बनाउने उद्देश्यसहित नेपाल धितोपत्र बोर्ड (सेबोन) ले दोस्रो बजार सुधारका लागि महत्वपूर्ण कदम अघि बढाएको छ। बोर्डले धितोपत्र कारोबारलाई अन्तर्राष्ट्रिय अभ्यासअनुसार परिमार्जन गर्दै नयाँ सेवाहरू चरणबद्ध रूपमा कार्यान्वयन गर्न समन्वय तथा सहजीकरण समिति गठन गरेको जनाएको छ।
चालु आर्थिक वर्षको बजेट वक्तव्य तथा बोर्डले सार्वजनिक गरेको पुँजी बजार नीतिमा समेटिएका सुधारका कार्यक्रमलाई प्रभावकारी रूपमा लागू गर्न उक्त समिति गठन गरिएको हो। समितिले मार्जिन लेन्डिङ, इन्ट्राडे कारोबार, धितोपत्र सापटी तथा उधारो (सेक्युरिटिज लेन्डिङ एन्ड बरोइङ) र आवरणयुक्त शर्ट सेलिङजस्ता नयाँ व्यवस्थाको कार्यान्वयनका लागि आवश्यक कानुनी, प्राविधिक तथा सञ्चालन सम्बन्धी तयारी अघि बढाउनेछ।
सेबोनका अनुसार समितिको संयोजक बोर्डको सुपरिवेक्षण विभागका कार्यकारी निर्देशकलाई बनाइएको छ। समितिमा बोर्डकै तीन जना प्रतिनिधि रहनेछन् भने नेपाल स्टक एक्सचेञ्ज (नेप्से), सीडीएस एण्ड क्लियरिङ लिमिटेड (सीडीएससी) र स्टक ब्रोकर एसोसिएसन अफ नेपालबाट एक–एक जना प्रतिनिधिको सहभागिता रहने व्यवस्था गरिएको छ। यसले नियामक निकाय, बजार सञ्चालक संस्था तथा ब्रोकर समुदायबीच आवश्यक समन्वयलाई अझ प्रभावकारी बनाउने अपेक्षा गरिएको छ।
समितिलाई दोस्रो बजार सुधारसँग सम्बन्धित कानुनी संरचना, प्राविधिक प्रणाली, सञ्चालन प्रक्रिया तथा आवश्यक कार्यविधिका विषयमा सुझाव दिने जिम्मेवारी दिइएको छ। साथै, नयाँ सेवाहरू चरणबद्ध रूपमा लागू गर्न आवश्यक पूर्वाधार निर्माण, विभिन्न सरोकारवाला निकायबीच समन्वय तथा आवश्यकता अनुसार बैंक तथा वित्तीय संस्थासहित अन्य सम्बन्धित निकायसँग सहकार्य गर्ने जिम्मेवारी पनि समितिले वहन गर्नेछ।
बोर्डले दोस्रो बजार सुधारलाई एकैपटक लागू नगरी चरणबद्ध रूपमा अघि बढाउने रणनीति लिएको छ। पहिलो चरणमा मार्जिन लेन्डिङको व्यवस्था लागू गरिनेछ, जसबाट लगानीकर्ताले निश्चित सर्तमा ऋण सुविधा लिएर सेयर कारोबार गर्न सक्ने वातावरण तयार हुनेछ। त्यसपछि दोस्रो चरणमा इन्ट्राडे कारोबार सुरु गर्ने तयारी छ, जसले एउटै कारोबार दिनभित्र खरिद र बिक्री गर्ने सुविधा उपलब्ध गराउनेछ।
तेस्रो चरणमा धितोपत्र सापटी तथा उधारो प्रणाली लागू गरिनेछ। यस व्यवस्थाले बजारमा तरलता बढाउनुका साथै संस्थागत लगानीकर्तालाई थप लचिलो रूपमा कारोबार गर्ने अवसर प्रदान गर्ने अपेक्षा गरिएको छ। अन्तिम चरणमा आवरणयुक्त (कभर्ड) शर्ट सेलिङको व्यवस्था लागू गर्ने बोर्डको योजना रहेको छ, जसलाई विकसित पुँजी बजारको महत्वपूर्ण अभ्यासका रूपमा लिइन्छ।
सेबोनका अनुसार समितिले गठनसँगै आफ्नो काम पनि सुरु गरिसकेको छ। प्रारम्भिक चरणमा मार्जिन लेन्डिङ सम्बन्धी नियमावलीको मस्यौदामाथि छलफल अघि बढाइएको छ। आवश्यक कानुनी तथा प्राविधिक तयारी पूरा भएपछि अन्य सुधारका कार्यक्रमहरू पनि क्रमशः कार्यान्वयन गरिने बोर्डको भनाइ छ।
