रसुवामा हालै आएको भीषण बाढी तथा पहिरोका कारण जोखिममा परेका भारतीय तीर्थयात्रीमध्ये उद्धार गरिएका २१ जना अन्ततः सकुशल स्वदेश फर्किएका छन्। नेपालमा प्राकृतिक विपद्का कारण कठिन परिस्थितिमा फसेका उनीहरूलाई नेपाली सुरक्षाकर्मीले उद्धार गरेपछि आवश्यक समन्वय र व्यवस्थापनमार्फत भारत पठाइएको हो।
रसुवाको बाढी तथा पहिरोले सडक, पुल र यातायातका संरचनामा क्षति पुर्याएपछि विभिन्न क्षेत्रमा आवतजावत प्रभावित भएको थियो। विपद्का कारण स्थानीय बासिन्दासँगै नेपाल भ्रमणमा आएका विदेशी नागरिक तथा तीर्थयात्रीसमेत जोखिममा परेका थिए। यही क्रममा रसुवामा अलपत्र परेका भारतीय तीर्थयात्रीहरूको उद्धार नेपाली सुरक्षाकर्मीका लागि पनि चुनौतीपूर्ण बनेको थियो।
जोखिमपूर्ण अवस्थाका बीच नेपाली सेना तथा अन्य सुरक्षा निकायले उद्धार अभियान सञ्चालन गरी भारतीय नागरिकलाई सुरक्षित स्थानमा ल्याएका थिए। उद्धारपछि उनीहरूको स्वास्थ्य अवस्था र आवश्यक व्यवस्थापनमा समेत ध्यान दिइएको थियो। कठिन भौगोलिक अवस्था, अवरुद्ध सडक तथा निरन्तरको जोखिमका बाबजुद गरिएको उद्धारलाई मानवीय सहयोगको महत्वपूर्ण उदाहरणका रूपमा हेरिएको छ।
स्वदेश फर्किएपछि भारतीय पक्षले नेपालले देखाएको सहयोगप्रति आभार व्यक्त गरेको छ। भारतका विदेशमन्त्री डा. एस. जयशंकरले तीर्थयात्रीहरूलाई स्वागत गर्दै उनीहरूले भोगेको कठिन र त्रासदीपूर्ण अनुभव सुन्दा आफू भावुक बनेको बताउनुभएको छ।
जयशंकरले विपद्को समयमा भारतीय नागरिकको उद्धारका लागि सक्रिय भूमिका खेलेको भन्दै नेपाल सरकार र नेपाली सेनाप्रति विशेष धन्यवाद व्यक्त गर्नुभएको छ। उहाँले संकटका बेला नेपाली पक्षले देखाएको साहस, तत्परता र मानवीय भावनाको प्रशंसा गर्नुभएको हो।
भारतीय तीर्थयात्रीहरूलाई सुरक्षित रूपमा उद्धार गरी स्वदेश फर्काउन नेपाल सरकार, नेपाली सेना तथा सम्बन्धित निकायबीच समन्वय भएको थियो। उद्धार अभियानले नेपाल र भारतबीच रहेको मैत्रीपूर्ण सम्बन्धलाई मानवीय तहमा समेत थप मजबुत बनाएको भारतीय पक्षको बुझाइ छ।
यस घटनाले प्राकृतिक विपद्का बेला सीमा, राष्ट्रियता वा अन्य कुनै विभाजनभन्दा मानवीय सहयोग महत्वपूर्ण हुने सन्देशसमेत दिएको छ। नेपाल र भारतबीच धार्मिक, सांस्कृतिक तथा पारिवारिक सम्बन्ध लामो समयदेखि रहँदै आएको अवस्थामा विपद्का बेला एकअर्कालाई सहयोग गर्ने अभ्यासले दुई देशबीचको सम्बन्धलाई थप आत्मीय बनाउने अपेक्षा गरिएको छ।
रसुवामा भएको पछिल्लो बाढी र पहिरोले ठूलो जनधनको क्षति गर्नुका साथै यातायात तथा सञ्चार सम्पर्कमा समेत गम्भीर असर पारेको छ। विपद्पछि उद्धार तथा राहतका लागि नेपाली सेना, नेपाल प्रहरी, सशस्त्र प्रहरी बललगायतका सुरक्षा निकाय परिचालित छन्। जोखिममा परेका नागरिकको खोज तथा उद्धारलाई प्राथमिकता दिइँदै आएको छ।
यस्तो कठिन परिस्थितिमा विदेशी नागरिकको समेत उद्धार गरी उनीहरूलाई सुरक्षित रूपमा स्वदेश फर्काउन सहयोग गर्नु नेपालका सुरक्षा निकायको मानवीय जिम्मेवारी र व्यावसायिक क्षमताको उदाहरणका रूपमा प्रस्तुत भएको छ। भारतीय विदेशमन्त्री जयशंकरको धन्यवादले पनि रसुवाको विपद्का बीच नेपाली पक्षले गरेको उद्धार प्रयासलाई अन्तर्राष्ट्रियस्तरमा थप चर्चामा ल्याएको छ।
२१ भारतीय तीर्थयात्री सकुशल स्वदेश फर्किएसँगै उनीहरूका परिवारमा पनि राहतको अनुभूति भएको छ। प्राकृतिक विपद्ले निम्त्याएको पीडाबीच भएको यो उद्धारले नेपाल–भारत सम्बन्धमा मानवीय सहयोग र सद्भावको एउटा सकारात्मक उदाहरण स्थापित गरेको छ।
