काठमाडौंको स्वयम्भूमा एक महिनासम्म सञ्चालन भएको गुँला पर्व तथा धार्मिक मेलामा करिब दुई लाख भक्तजनले दर्शन तथा तीर्थयात्रा गरेका छन्। विश्व सम्पदामा सूचीकृत स्वयम्भूनाथमा राष्ट्रिय तथा अन्तर्राष्ट्रिय तहबाट विभिन्न बौद्ध सम्प्रदायका अनुयायीहरू सहभागी भएपछि मेला धार्मिक तथा सांस्कृतिक गतिविधिले भरिपूर्ण बनेको थियो।
स्वयम्भू व्यवस्थापन तथा संरक्षण महासमितिका अनुसार गत साउन २८ गतेदेखि सुरु भएको गुँला पर्व शनिबार राति विधिपूर्वक समापन गरिएको हो। एक महिनाको अवधिमा थेरवाद, महायान र बज्रयानलगायत बौद्ध धर्मका विभिन्न सम्प्रदायका अनुयायी स्वयम्भूमा पुगेका थिए। पर्वका अवसरमा स्वयम्भूनाथको दर्शन, पूजा, परिक्रमा तथा विभिन्न धार्मिक अनुष्ठानमा भक्तजनको उल्लेख्य सहभागिता रहेको थियो।
महासमितिका सचिव चन्द्ररत्न बुद्धाचार्यका अनुसार बौद्ध धर्मावलम्बीले गुँला महिनालाई विशेष धार्मिक तथा पवित्र समयका रूपमा लिने गर्छन्। बुद्धले ज्ञान प्राप्त गरी मानव कल्याणका लागि महत्वपूर्ण सन्देश प्रवाह गरेको विश्वासका आधारमा यस अवधिमा धार्मिक गतिविधि तथा तीर्थयात्रा गर्ने परम्परा रहेको उहाँले बताउनुभयो।
गुँला पर्वका क्रममा स्वयम्भूमा दर्शन गरेपछि आसपासका धार्मिक तथा ऐतिहासिक तीर्थस्थलको परिक्रमा गर्ने परम्परा पनि रहेको छ। भक्तजनले स्वयम्भूको दर्शनपछि शोभा भगवती, विजेश्वरीलगायतका धार्मिक स्थलमा पुगेर पूजा तथा तीर्थ गर्ने गरेका छन्। यसले पर्वलाई स्वयम्भू परिसरमा मात्र सीमित नराखी आसपासका धार्मिक क्षेत्रसम्म विस्तार गरेको देखिन्छ।
मेलामा सहभागी हुने भक्तजनको सहज व्यवस्थापनका लागि स्वयम्भू व्यवस्थापन तथा संरक्षण महासमितिले विभिन्न तयारी गरेको थियो। विश्व सम्पदा क्षेत्र तथा आसपासका गुम्बामा दर्शनका लागि आउने भक्तजनको भीड व्यवस्थापन, सडक बत्तीको व्यवस्था तथा अन्य आवश्यक व्यवस्थापनका काम गरिएको सचिव बुद्धाचार्यले जानकारी दिनुभयो।
गुँला पर्वमा सहभागी भएर धार्मिक गतिविधिमा संलग्न हुँदा पुण्य सञ्चय हुने धार्मिक विश्वासका कारण पनि ठूलो संख्यामा भक्तजन स्वयम्भू पुगेका हुन्। मेला अवधिभर बुद्धको जीवन, उहाँका उपदेश तथा शिक्षालाई कथाका रूपमा वाचन गर्ने कार्यक्रमसमेत सञ्चालन गरिएको थियो। यस्ता धार्मिक तथा सांस्कृतिक कार्यक्रमले भक्तजनलाई आध्यात्मिक रूपमा जोड्न महत्वपूर्ण भूमिका खेलेको आयोजकको भनाइ छ।
‘स्वयम्भू’ शब्दको संस्कृत अर्थ ‘आफैँ उत्पन्न भएको भूमि’ भन्ने हुन्छ। बौद्ध धर्मावलम्बीका अनुसार यस क्षेत्रसँग बुद्धकालीन धार्मिक इतिहाससमेत जोडिएको छ। विशेषगरी विपश्वी बुद्ध स्वयम्भूमा आएर पूजा गरेको धार्मिक विश्वास रहँदै आएको छ।
काठमाडौंको धार्मिक, सांस्कृतिक तथा ऐतिहासिक पहिचानसँग गहिरो सम्बन्ध राख्ने स्वयम्भूमा विभिन्न बौद्ध सम्प्रदायका अनुयायीले लामो समयदेखि आस्था प्रकट गर्दै आएका छन्। गुँला पर्वले ती विविध सम्प्रदायलाई एउटै धार्मिक स्थलमा जोड्दै काठमाडौंको सांस्कृतिक परम्परा र बौद्ध सम्पदाको संरक्षणमा समेत योगदान पुर्याउँदै आएको छ।
