नेपालको प्रमुख औद्योगिक घरानामध्ये एक शंकर ग्रुपका सञ्चालकहरूविरुद्ध सम्पत्ति शुद्धीकरण तथा बैंकिङ कसुरसम्बन्धी मुद्दा अघि बढेपछि समूहको व्यावसायिक गतिविधि र बैंकिङ क्षेत्रमा परेको सम्भावित प्रभावबारे चासो बढेको छ । स्टिल, सिमेन्ट, अटोमोबाइल, जलविद्युत् र होटललगायत विभिन्न क्षेत्रमा लगानी गरेको यस समूहसँग सम्बन्धित आर्थिक कारोबार अहिले अनुसन्धान तथा न्यायिक प्रक्रियाको दायरामा छन्।
इन्फिनिटी होल्डिङ्सका अध्यक्ष दीपक भट्ट र शंकर ग्रुपका उपाध्यक्ष सुलभ अग्रवालसँग सम्बन्धित शंकास्पद वित्तीय कारोबारको अनुसन्धानका क्रममा समूहका अन्य सञ्चालकको भूमिकासमेत जाँच गरिएको छ। सम्पत्ति शुद्धीकरण अनुसन्धान विभाग र नेपाल प्रहरीको केन्द्रीय अनुसन्धान ब्युरो (सीआईबी) को अनुसन्धानपछि विभिन्न आरोपमा सम्बन्धित व्यक्तिविरुद्ध अदालतमा मुद्दा दायर गरिएको छ।
शंकास्पद कारोबारबाट अनुसन्धान सुरु
शंकर ग्रुप र इन्फिनिटी होल्डिङ्सबीच भएको आर्थिक कारोबार अनुसन्धानको प्रमुख विषय बनेको छ। अनुसन्धानका क्रममा जगदम्बा स्टिल्सको खाताबाट इन्फिनिटी होल्डिङ्सका अध्यक्ष भट्टसँग सम्बन्धित खातामा रकम स्थानान्तरण भएको विषय पनि उठाइएको छ। समाचार विवरणअनुसार बैंकबाट स्वीकृत कर्जाको प्रयोजन र वास्तविक उपयोगबीचको सम्बन्धबारे अनुसन्धान गरिएको छ। जगदम्बा स्टिल्सबाट सन् २०२२ को अक्टोबरमा भट्टसँग सम्बन्धित खातामा ४५ करोड रुपैयाँ स्थानान्तरण भएको कारोबारलाई अभियोजन पक्षले शंकास्पद मानेको छ। यसै विषयसँग सम्बन्धित बैंकिङ कसुरको मुद्दामा भट्ट, सुलभ अग्रवाल, साहिल अग्रवाल र शंकरलाल अग्रवाललगायतलाई प्रतिवादी बनाइएको छ। अभियोजन पक्षले करिब ४२ करोड १४ लाख रुपैयाँ बिगो मागदाबी गरेको विवरण सार्वजनिक भएको छ।
सम्पत्ति शुद्धीकरण मुद्दा अदालतमा
सम्पत्ति शुद्धीकरणसम्बन्धी प्रकरणमा दीपक भट्ट र सुलभ अग्रवालसहित विभिन्न व्यक्ति तथा कम्पनीविरुद्ध विशेष अदालतमा मुद्दा दायर गरिएको छ। अभियोजन पक्षले भट्टमाथि २६ अर्ब ६३ करोड रुपैयाँभन्दा बढी बिगो दाबी गरेको समाचार सार्वजनिक भएको छ। त्यस्तै, सुलभ अग्रवालसहित अन्य प्रतिवादीमाथि पनि विभिन्न आर्थिक कारोबारसँग सम्बन्धित आरोप लगाइएको छ। अनुसन्धानको दायरामा सेयर कारोबार, कम्पनीमा लगानी र रकमको स्रोतसम्बन्धी विषयसमेत समेटिएका छन्।
यी मुद्दामा अदालतबाट हुने अन्तिम निर्णयले आरोपको कानुनी निरूपण गर्नेछ। अनुसन्धान वा अभियोजनमा नाम जोडिनु मात्रै दोष प्रमाणित हुनु होइन।
बैंकको कर्जा जोखिमबारे चासो
शंकर ग्रुपसँग सम्बन्धित विभिन्न कम्पनीले वाणिज्य बैंकहरूबाट ठूलो परिमाणमा कर्जा तथा कर्जा सीमा उपयोग गरेको विवरण सार्वजनिक भएका छन्। समूहका कम्पनीहरूमा विभिन्न बैंकको लगानी रहेकाले मुद्दाको परिणामले कर्जा असुली, धितो व्यवस्थापन र वित्तीय जोखिममा पार्न सक्ने प्रभावबारे चासो बढेको छ। उपलब्ध समाचार विवरणमा समूहसँग सम्बन्धित कारोबार र कर्जाको परिमाणबारे फरक–फरक तथ्यांक उल्लेख भएका छन्। त्यसैले समूहले बैंकहरूबाट स्वीकृत गराएको कुल कर्जा सीमा, वास्तविक रूपमा उपयोग गरेको रकम र प्रत्येक बैंकको लगानी यकिन गर्न सम्बन्धित बैंकका वित्तीय विवरण तथा नियामक निकायको तथ्यांक आवश्यक हुन्छ।
बैंकले दिएको कर्जा जोखिममा पर्नु र त्यस्तो कर्जा असुल नहुनु फरक विषय हुन्। कर्जाको जोखिम मूल्यांकन गर्दा ऋणी कम्पनीको नगद प्रवाह, धितोको अवस्था, कर्जा भुक्तानी तालिका र कानुनी प्रक्रियाको परिणाम महत्त्वपूर्ण हुन्छ।
औद्योगिक गतिविधि र वित्तीय स्थायित्वमा प्रभाव
शंकर ग्रुपसँग सम्बन्धित मुद्दाले औद्योगिक क्षेत्रको व्यावसायिक सुशासन, बैंक कर्जा उपयोग र ठूला व्यावसायिक समूहमा लगानीको जोखिम व्यवस्थापनबारे बहस अघि बढाएको छ। समूहका कम्पनीको व्यावसायिक गतिविधिमा अवरोध आएमा उत्पादन, आपूर्ति शृंखला, रोजगारी र ऋण भुक्तानीमा असर पर्न सक्ने सम्भावना रहन्छ। यद्यपि, मुद्दा चल्दैमा समूहका सबै कम्पनीको कारोबार बन्द हुने वा बैंकहरूको लगानी डुब्ने निष्कर्ष निकाल्न मिल्दैन। वास्तविक प्रभाव कम्पनीगत वित्तीय अवस्था, कानुनी निर्णय र कर्जा असुलीको प्रगतिमा निर्भर हुनेछ। यस प्रकरणले ठूला ऋणीको कर्जा अनुगमन, कर्जाको निर्धारित प्रयोजनअनुसार उपयोग तथा वित्तीय कारोबारमा पारदर्शिता कायम गर्नुपर्ने आवश्यकतालाई पुनः चर्चामा ल्याएको छ।
शंकर ग्रुपका प्रमुख कम्पनीहरूको कर्जा दायित्वको विवरण
| सि.नं. | बैंक | कर्जा दायित्व (रकम) |
|---|---|---|
| १ | जगदम्बा स्टिल | ३३ अर्ब १५ करोड |
| २ | जगदम्बा इन्टरप्राइजेज | १५ अर्ब ८१ करोड |
| ३ | शौर्य सिमेन्ट | १४ अर्ब ८७ करोड |
| ४ | रिद्धिसिद्धि सिमेन्ट | ११ अर्ब ९४ करोड |
| ५ | अपर बलेफी हाइड्रो | ७ अर्ब २५ करोड |
| ६ | बलेफी हाइड्रो | ६ अर्ब ७७ करोड |
| ७ | जगदम्बा मोटर्स | ५ अर्ब ९७ करोड |
| ८ | हिल्टन होटल (जगदम्बा हस्पिटालिटी) | ५ अर्ब ३० करोड |
| ९ | जगदम्बा स्पिनिङ मिल्स | ३ अर्ब ७२ करोड |
| १० | मोदी इनर्जी | ३ अर्ब ६५ करोड |
| ११ | जगदम्बा सिन्थेटिक्स | ३ अर्ब ५९ करोड |
| १२ | शुभश्री जगदम्बा सिमेन्ट | २ अर्ब १५ करोड |
| १३ | जगदम्बा अटो ग्रुप | १ अर्ब ९१ करोड |
| १४ | जगदम्बा हायर पर्चेज | १ अर्ब ७२ करोड |
| १५ | जगदम्बा फ्लोर एन्ड एग्रो | १ अर्ब ५४ करोड |
| १६ | जगदम्बा सिमेन्ट | १ अर्ब २४ करोड |
| १७ | जगदम्बा मोबाइल्स | ९० करोड |
