अमेरिकी पूर्वराष्ट्रपति Donald Trump ले जन्मका आधारमा दिइने नागरिकता (बर्थराइट सिटिजनशिप) विषयमा फेरि विवादास्पद टिप्पणी गरेका छन्। उनले सामाजिक सञ्जालमार्फत सार्वजनिक गरेको सन्देशमा भारत र चीनलगायतका देशलाई लक्षित गर्दै कडा अभिव्यक्ति दिएका हुन्, जसले अन्तर्राष्ट्रिय रूपमा बहस उत्पन्न गरेको छ।
ट्रम्पले आफ्नो पोस्टमा अमेरिकामा जन्मिनेबित्तिकै नागरिकता पाउने व्यवस्थाले आप्रवासन प्रणालीमा समस्या सिर्जना गरेको दाबी गरेका छन्। उनले यस्तो व्यवस्थाका कारण विदेशी नागरिकहरू अमेरिका आएर सन्तान जन्माउने र त्यसैलाई आधार बनाएर आफ्ना परिवारलाई स्थायी बसोबासका लागि ल्याउने प्रवृत्ति बढेको बताएका छन्। उनले यसलाई ‘प्रणालीको दुरुपयोग’को रूपमा चित्रण गर्दै कडा आलोचना गरेका छन्।
उनले विशेषगरी California को प्रविधि क्षेत्रमा भारतीय र चिनियाँ समुदायको प्रभाव उल्लेख गर्दै भर्ती प्रक्रियामा असन्तुलन भएको आरोप लगाए। उनका अनुसार, योग्यताभन्दा पनि मूल देशका आधारमा अवसर वितरण भइरहेको छ, जसले अन्य समूहलाई पछाडि पारिरहेको छ। उनले यो प्रवृत्तिले अमेरिकी रोजगार बजारमा असमानता बढाएको दाबी गरे।
ट्रम्पले अमेरिकाको परम्परागत ‘मेल्टिङ पट’ अवधारणा कमजोर बन्दै गएको पनि बताएका छन्। उनका अनुसार, पहिले विभिन्न देशबाट आएका आप्रवासीहरू अमेरिकी समाजमा घुलमिल भएर साझा पहिचान निर्माण गर्थे, तर अहिले त्यो अवस्था नरहेको उनको दाबी छ। उनले हालको अवस्थालाई “फाइदा लिन मात्रै केन्द्रित प्रणाली”को रूपमा व्याख्या गरेका छन्।
यसै सन्दर्भमा उनले आप्रवासी अधिकारका लागि काम गर्ने American Civil Liberties Union (एसीएलयु) लाई पनि आलोचना गरे। ट्रम्पका अनुसार, उक्त संस्थाले अवैध आप्रवासनलाई प्रोत्साहन गर्ने नीति समर्थन गर्दै आएको छ। उनले त्यस्ता संस्थामाथि कडा कानुनी निगरानी आवश्यक रहेको धारणा व्यक्त गरे।
अमेरिकामा जन्मसिद्ध नागरिकताको व्यवस्था Fourteenth Amendment to the United States Constitution अन्तर्गत स्थापित गरिएको हो, जुन सन् १८६८ मा लागू भएको थियो। यसको मुख्य उद्देश्य दासत्वबाट मुक्त भएका अफ्रिकी मूलका मानिसहरूलाई नागरिक अधिकार प्रदान गर्नु थियो। समयसँगै यसको व्याख्या फराकिलो बन्दै जाँदा अमेरिकामा जन्मिने सबै बालबालिकालाई नागरिकता दिने अभ्यास स्थापित भएको हो।
तर, आलोचकहरूले यस व्यवस्थाको दुरुपयोग हुने गरेको दाबी गर्दै आएका छन्। उनीहरूका अनुसार, केही व्यक्तिहरू विशेष रूपमा सन्तान जन्माउन अमेरिका जाने प्रवृत्ति अपनाउँछन्, जसलाई ‘बर्थ टुरिज्म’ भनिन्छ। यस विषयमा पछिल्ला वर्षहरूमा अमेरिकी राजनीतिमा तीव्र बहस हुँदै आएको छ।
ट्रम्पले यसअघि पनि यस्तो व्यवस्था अन्त्य गर्ने प्रयास गरेका थिए। सन् २०२५ मा उनले कार्यकारी आदेशमार्फत जन्मसिद्ध नागरिकता सीमित गर्ने प्रयास गरे पनि संघीय अदालतले त्यसमा रोक लगाएको थियो। हाल उक्त विषय विभिन्न अदालतमा विचाराधीन अवस्थामा रहेको छ।
ट्रम्पको पछिल्लो अभिव्यक्तिले पुनः आप्रवासन नीति, नागरिकता र सांस्कृतिक पहिचानका विषयमा बहसलाई चर्काएको छ। समर्थकहरूले उनको धारणा राष्ट्रिय हितको पक्षमा रहेको बताएका छन् भने आलोचकहरूले यसलाई विभाजनकारी र आप्रवासीविरोधी अभिव्यक्ति भन्दै आलोचना गरेका छन्।
