चालु आर्थिक वर्ष २०८३/८४ को पहिलो महिना साउनमा नेपालमा १९१ वटा विदेशी लगानीका परियोजना स्वीकृत भएका छन् । ती परियोजनाका लागि कुल ३ अर्ब ७७ करोड २८ लाख ४० हजार रुपैयाँ विदेशी लगानी प्रतिबद्धता आएको छ ।
परियोजनाको संख्याका आधारमा सूचना प्रविधि तथा सञ्चार (आईसीटी) क्षेत्र विदेशी लगानीकर्ताको प्रमुख रोजाइमा परेको छ । तर, प्रतिबद्ध लगानी रकमका आधारमा पर्यटन क्षेत्र अगाडि देखिएको छ । पर्यटन क्षेत्रमा मात्र १ अर्ब ६३ करोडभन्दा बढी विदेशी लगानी प्रतिबद्धता आएको देखिएको छ ।
उद्योग विभागको विदेशी लगानी तथा प्रविधि हस्तान्तरण शाखाको मासिक प्रतिवेदनअनुसार साउनमा आईसीटी क्षेत्रमा मात्रै १२८ वटा परियोजना स्वीकृत भएका छन् । ती परियोजनाका लागि ५६ करोड ९८ लाख ४० हजार रुपैयाँ लगानी प्रतिबद्धता आएको छ । कुल स्वीकृत परियोजनामध्ये आईसीटी क्षेत्रको हिस्सा करिब ६७ प्रतिशत रहेको छ ।
यसैगरी, पर्यटन क्षेत्रमा ३३ वटा परियोजना स्वीकृत भएका छन् । परियोजनाको संख्या आईसीटीको तुलनामा निकै कम भए पनि लगानी प्रतिबद्धताको हिसाबले पर्यटन सबैभन्दा अगाडि छ । यस क्षेत्रमा १ अर्ब ६३ करोड ७८ लाख ५० हजार रुपैयाँ विदेशी लगानी प्रतिबद्धता आएको विभागको तथ्यांकले देखाएको छ । कुल विदेशी लगानी प्रतिबद्धतामा पर्यटन क्षेत्रको हिस्सा करिब ४३ प्रतिशत रहेको छ ।
त्यस्तै, सेवा क्षेत्रमा १९ वटा परियोजना स्वीकृत भएका छन् । यस क्षेत्रमा ६८ करोड २० लाख रुपैयाँ लगानी प्रतिबद्धता आएको छ । परियोजनाको संख्याका आधारमा सेवा क्षेत्रको हिस्सा करिब १० प्रतिशत रहेको छ ।
उत्पादनमूलक क्षेत्रमा नौवटा परियोजना स्वीकृत भएका छन् । ती परियोजनाका लागि ८४ करोड ३२ लाख रुपैयाँ विदेशी लगानी प्रतिबद्धता आएको छ । यसले परियोजनाको संख्या कम भए पनि उत्पादनमूलक क्षेत्रमा आउने लगानीको आकार तुलनात्मक रूपमा ठूलो रहेको देखाउँछ ।
ऊर्जा तथा कृषि एवं वनमा आधारित क्षेत्रमा भने एक–एकवटा परियोजना स्वीकृत भएका छन् । दुवै क्षेत्रमा २–२ करोड रुपैयाँ लगानी प्रतिबद्धता आएको छ । खनिज तथा पूर्वाधार क्षेत्रमा भने साउन महिनामा कुनै पनि विदेशी लगानी परियोजना स्वीकृत भएका छैनन् ।
तथ्यांकले नेपालमा विदेशी लगानीकर्ताको रुचि परियोजनाको प्रकृतिअनुसार फरक रहेको देखाएको छ । आईसीटी क्षेत्रमा साना तथा धेरै संख्यामा परियोजना आउने प्रवृत्ति देखिएको छ भने पर्यटन, उत्पादन तथा सेवाजस्ता क्षेत्रमा तुलनात्मक रूपमा ठूलो रकमका परियोजना स्वीकृत भएका छन् ।
विभागले साउनको रिपोर्टिङ अवधि जुलाई १७ देखि अगस्ट १६, २०२६ सम्मलाई मानेको छ । उक्त अवधिमा रोयल्टीतर्फ २४ करोड २१ लाख ९३ हजार ३८० रुपैयाँ ३६ पैसा बराबरको रकमसमेत प्रतिवेदनमा उल्लेख गरिएको छ । त्यसैगरी, अमेरिकी डलरतर्फ ६ लाख ३३ हजार ६६६ दशमलव ९७ बराबरको रकम रहेको विभागले जनाएको छ ।
चालु आर्थिक वर्षको पहिलो साउन महिनाको तथ्यांकले नेपालमा विदेशी लगानीको आकर्षण कायम रहे पनि लगानीको क्षेत्रगत वितरणमा ठूलो अन्तर रहेको देखाएको छ । विशेषगरी परियोजना संख्यामा आईसीटीको बलियो उपस्थिति र लगानी रकममा पर्यटनको अग्रता आगामी महिनाका लागि विदेशी लगानीको प्रवृत्ति बुझ्ने महत्वपूर्ण आधार बनेको छ ।
