विश्वकप फुटबल प्रतियोगिता केवल खेल मैदानको प्रतिस्पर्धामा मात्र सीमित नरहेर विश्वकै सबैभन्दा ठूलो र प्रतिष्ठित गौरवमय मञ्च बनिसकेको छ । यस पटकको विश्वकपमा टिकट बिक्री, हस्पिटालिटी प्याकेज तथा दोस्रो बजार (सेकेन्डरी मार्केट) मा भएको टिकटको नियमन र अतिरिक्त शुल्क प्रणालीका कारण फिफाले इतिहासकै सबैभन्दा बढी आम्दानी गर्न सफल भएको छ।
यो आर्थिक उछालको सोझो फाइदा मैदानमा उत्कृष्ट प्रदर्शन गर्ने विजेता टोली, तिनका खेलाडी, प्रशिक्षक र व्यवस्थापकहरू सम्म पुगेको छ। यस संस्करणको फाइनल भिडन्तमा अर्जेन्टिनालाई १–० को रोमाञ्चक गोल अन्तरले पाखा लगाउँदै स्पेनले फिफा विश्वकपको उपाधि मात्र जितेन, फुटबल इतिहासकै सबैभन्दा ठूलो पुरस्कार राशी समेत हात पारेको छ।
फिफाले यस वर्ष टोलीहरूको प्रदर्शनका आधारमा वितरण गर्ने कुल पुरस्कार बजेट बढाएर ६५ करोड ५० लाख अमेरिकी डलर पुर्याएको थियो। यस अन्तर्गत नयाँ विश्व विजेता बनेको स्पेनले फिफाबाट कुल ५ करोड अमेरिकी डलर (करिब ६ अर्ब ६५ करोड नेपाली रुपैयाँ) नगद पुरस्कार प्राप्त गरेको छ। यो पुरस्कार रकम सन् २०२२ को कतार विश्वकपको विजेता अर्जेन्टिनाले पाएको रकमभन्दा झन्डै ८० लाख डलर बढी हो ।
फाइनलमा पराजित उपविजेता टोली अर्जेन्टिनाले ३ करोड ३० लाख अमेरिकी डलरमा चित्त बुझाएको छ भने तेस्रो स्थानको इङ्ल्यान्डले २ करोड ९० लाख र चौथो भएको फ्रान्सले २ करोड ७० लाख डलर प्राप्त गरेका छन्। फिफाको यो विशाल बजेट वितरणले विश्वकपमा सहभागी हुने बित्तिकै प्रत्येक राष्ट्रका लागि करोडौँको आम्दानी सुनिश्चित गरिदिएको छ।
फिफाले उपलब्ध गराउने यो ५ करोड डलरको सम्पूर्ण पुरस्कार रकम सिधै खेलाडी वा प्रशिक्षकको व्यक्तिगत खातामा भने जाँदैन। फिफाको नियम अनुसार यो रकम सुरुमा विजेता देशको फुटबल निकाय अर्थात् रोयल स्पेनिस फुटबल फेडरेसन को आधिकारिक खातामा पठाइन्छ। संघमा रकम प्राप्त भइसकेपछि खेलाडी र व्यवस्थापन पक्षबीच प्रतियोगिता सुरु हुनुभन्दा अगाडि नै गरिएको लिखित पूर्व–सम्झौता अनुसार रकम बाँडफाँड हुन्छ।
स्पेनिस फुटबल संघले प्राप्त गरेको कुल रकमको करिब ४० देखि ५० प्रतिशत हिस्सा (२ करोड देखि २ करोड ५० लाख डलर) खेलाडी र प्राविधिक टोलीको बोनसका लागि छुट्याउने गर्दछ। बाँकी रहेको रकम संघले देशमा युवा फुटबल एकेडेमी सञ्चालन गर्न, खेल पूर्वाधार निर्माण गर्न र तल्लो स्तरको फुटबल विकासका लागि आफ्नो कोषमा राख्ने गर्दछ।
यस बोनस वितरण प्रणाली अन्तर्गत स्पेनिस टोलीमा रहेका कुल २६ जना खेलाडीहरूले समान रूपमा पुरस्कारको हिस्सा प्राप्त गर्दछन्। यस हिसाबले हेर्दा प्रत्येक खेलाडीको भागमा करिब ७ लाख देखि ९ लाख अमेरिकी डलर (करिब ९ करोड देखि १२ करोड नेपाली रुपैयाँ) सम्म बोनस पर्न आउँछ। यद्यपि, खेलाडीहरूले पाउने यो बोनस रकममा अमेरिकी कर विभाग र स्पेनको राष्ट्रिय कर कानुन बमोजिम कर कट्टी हुने भएकाले उनीहरूले खुद रकम केही कम पाउँछन्।
यो फिफाको आधिकारिक बोनस बाहेक खेलाडीहरूले विश्वकप विजेता बनेकै कारण आफ्ना व्यक्तिगत व्यावसायिक प्रायोजकहरू र खेलकुद ब्रान्डहरूबाट पनि थप लाखौँ डलरका नयाँ सम्झौताहरू प्राप्त गर्ने हुनाले उनीहरूको व्यक्तिगत आम्दानी झन् माथि पुग्छ।
टोलीका मुख्य प्रशिक्षक (हेड कोच) र व्यवस्थापकीय निर्देशक (डाइरेक्टर) को हकमा भने पैसा राख्ने र बाँडफाँड गर्ने छुट्टै विशेष प्रणाली हुन्छ। मुख्य प्रशिक्षकको रणनीतिक भूमिका टोलीको जितमा सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण मानिने हुनाले उनीहरूका लागि फुटबल संघले खेलाडीहरू सरह वा सोभन्दा बढीको विशेष वित्तीय प्याकेज र प्रदर्शन–आधारित बोनस दर तोकेको हुन्छ।
विश्वकप विजेता प्रशिक्षकले संघबाट करिब १० लाख डलर (करिब १३ करोड नेपाली रुपैयाँ) सम्मको एकमुष्ट बोनस प्राप्त गर्ने अनुमान गरिन्छ। यसका साथै विश्वकप जितेपछि प्रशिक्षकको बजार मूल्य अत्यधिक बढ्ने हुँदा उनीहरूको आगामी सम्झौताको तलबमा समेत व्यापक वृद्धि गरिन्छ। मुख्य प्रशिक्षक बाहेक टोलीमा रहेका सहायक प्रशिक्षक, गोलकिपिङ प्रशिक्षक, शारीरिक फिटनेस ट्रेनर, भिडियो विश्लेषक, मेडिकल टिम, फिजियोथेरापिस्ट र अन्य प्रशासनिक कर्मचारीहरूका लागि पनि पुरस्कार रकमको एक निश्चित हिस्सा सामूहिक वा व्यक्तिगत बोनसका रूपमा वितरण गर्ने व्यवस्था मिलाइएको हुन्छ।
प्राविधिक टोलीका प्रत्येक सदस्यले उनीहरूको पद र सम्झौताको सर्त अनुसार तोकिएको रकम प्राप्त गर्दछन्। यसरी फिफाको ऐतिहासिक आम्दानी र सेकेन्डरी मार्केटको बलियो कमाइले विश्वकपको लोकप्रियता र यस खेलको व्यावसायिक पकडलाई अझ बलियो बनाएको छ। विजेता टोलीहरूको कीर्तिमानी पुरस्कार र खेलाडी तथा प्रशिक्षकहरूले पाउने यो ऐतिहासिक हिस्साले आधुनिक फुटबल खेललाई विश्वकै सबैभन्दा सफल र प्रतिष्ठित खेल क्षेत्रका रूपमा स्थापित गरेको छ।
